Niko\u0142aj Rimski-Korsakow jest znany w Polsce g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 brawurowego Lotu trzmiela<\/i>, genialnej suity orkiestrowej Szeherezada <\/i>i Kaprysu hiszpa\u0144skiego<\/i>, kt\u00f3re to utwory s\u0105 znakomitym przyk\u0142adem jego wspania\u0142ego s\u0142uchu, je\u015bli chodzi o barw\u0119 instrument\u00f3w muzycznych i ich mo\u017cliwo\u015bci wyrazowe. Rimski-Korsakow, oficer carskiej marynarki i kompozytor-samouk, by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w instrumentacji, jacy pojawili si\u0119 w historii muzyki. Natomiast ma\u0142o jest u nas znany z tw\u00f3rczo\u015bci operowej, cho\u0107 takie jego dzie\u0142a, jak Z\u0142oty kogucik<\/i>, \u015anie\u017cynka<\/i> czy Mozart i Salieri <\/i>by\u0142y wystawiane na polskich scenach. Operowa tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Rimskiego-Korsakowa jest bardzo obfita, s\u0105 w niej dzie\u0142a monumentalne o tematyce historycznej, jak Sadko <\/i>czy Pskowianka<\/i>. Jest r\u00f3wnie\u017c opera \u201epolska\u201d – Pan wojewoda. <\/i>Natomiast \u0141ukasz Borowicz, planuj\u0105c kolejn\u0105 prezentacj\u0119 ma\u0142o znanej opery na Festiwalu Beethovenowskim, postanowi\u0142 si\u0119gn\u0105\u0107 po pere\u0142k\u0119, kt\u00f3r\u0105 jest jednoaktowa ba\u015b\u0144 sceniczna Ko\u015bciej Nie\u015bmiertelny. <\/i>Aby za\u015b wprowadzi\u0107 s\u0142uchaczy w geniusz orkiestracyjny Rimskiego-Korsakowa, da\u0107 wyobra\u017cenie o jego talencie narracyjnym i predylekcji do malarstwa d\u017awi\u0119kowego, poprzedzi\u0142 wykonanie Ko\u015bcieja<\/i> suitami z innych oper Rimskiego: \u015anie\u017cynki <\/i>i Legendy o niewidzialnym grodzie Kitie\u017cu<\/i>.<\/p>\n
Borowicz znakomicie przygotowa\u0142 Orkiestr\u0119 Filharmonii Pozna\u0144skiej. Odnotujmy, \u017ce pi\u0105tkowy koncert by\u0142 ju\u017c drugim wyst\u0119pem tej \u015bwietnej orkiestry na Festiwalu Beethovenowskim w Warszawie – rok temu z powodzeniem wykona\u0142a ona pod dyrekcj\u0105 Borowicza jednoaktow\u0105 oper\u0119 Georges\u2019a Bizeta Djamileh.\u00a0<\/i><\/p>\n
S\u0142uchanie utwor\u00f3w Rimskiego-Korsakowa w tym wykonaniu by\u0142o czyst\u0105 przyjemno\u015bci\u0105, niekiedy bardzo emocjonuj\u0105c\u0105, bo muzyka ta obfituje w b\u0142yskotliwe pomys\u0142y, cz\u0119ste zwroty narracji i a\u017c g\u0119sto w niej od intryguj\u0105cych detali, pojawiaj\u0105cych si\u0119 a to w kwintecie smyczkowym, a to w sekcji instrument\u00f3w d\u0119tych drewnianych. Borowicz w suicie z opery \u015anie\u017cynka<\/i> (1894-95) rozsnu\u0142 przed s\u0142uchaczami rozleg\u0142\u0105 przestrze\u0144 brzmieniow\u0105, w kt\u00f3rej na r\u00f3\u017cnych planach, dalszych i bli\u017cszych, wci\u0105\u017c co\u015b si\u0119 dzia\u0142o. Muzyka nie ustawa\u0142a w ruchu i w tworzeniu fantastycznych obraz\u00f3w, np. nocnego krajobrazu we wst\u0119pie do opery. Efektownie zabrzmia\u0142y \u201eptasie\u201d odg\u0142osy \u015bwiergotania i pohukiwania (klarnet!) w Ta\u0144cu ptak\u00f3w<\/i> i brawurowo szybki rosyjski taniec, rozp\u0119dzany przez graj\u0105ce z werw\u0105 smyczki (Taniec b\u0142azn\u00f3w<\/i>).<\/p>\n
Kolejnym przyk\u0142adem wspania\u0142ego malarstwa d\u017awi\u0119kowego by\u0142o pierwsze ogniwo kolejnej suity Rimskiego-Korsakowa, kt\u00f3ra zabrzmia\u0142a podczas pi\u0105tkowego wieczoru: z opery Legenda o niewidzialnym grodzie Kitie\u017cu i dziewicy Fiewronii<\/i> (1907). Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105, Preludium<\/i>, <\/i>tworzy delikatny szmer smyczk\u00f3w, w domy\u015ble magiczna sceneria lasu, kt\u00f3ra jest t\u0142em dla ptasich zawo\u0142a\u0144, ewokowanych przez instrumenty d\u0119te drewniane. Borowicz zadyrygowa\u0142 tym fragmentem tak sugestywnie, \u017ce \u00f3w operowy \u201elas Fiewronii\u201d po prostu ukaza\u0142 si\u0119 moim oczom. Du\u017ce wra\u017cenie zrobi\u0142o te\u017c burzliwe interludium Bitwa pod Kier\u017ce\u0144cem, <\/i>w kt\u00f3rej puzony i tuba krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 w polifonicznych imitacjach. Finalny obraz \u015amier\u0107 Fiewronii – Wej\u015bcie do niewidzialnego grodu<\/i> zrobi\u0142 na mnie zaskakuj\u0105ce wra\u017cenie: Rimski-Korsakow nagle objawi\u0142 mi si\u0119 jako kompozytor, kt\u00f3ry przeczu\u0142 XX-wieczny minimalizm, a raczej na jakie\u015b dobre p\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej mia\u0142 podobne pomys\u0142y, jak ameryka\u0144scy minimali\u015bci: jeden motyw powtarzany jest kilkana\u015bcie razy przez instrumenty d\u0119te drewniane, pulsuje i narasta, a z tej \u201eubogiej\u201d materii Rimski-Korsakow tworzy sugestywn\u0105 opowie\u015b\u0107. Imponuj\u0105ce.<\/p>\n
Muzyka Ko\u015bcieja Nie\u015bmiertelnego<\/i> (1902) r\u00f3wnie\u017c zachwyci\u0142a s\u0142uchaczy niesamowitymi niekiedy efektami instrumentacyjnymi, jak cho\u0107by motywem wiatru (szerokie, \u015bwiszcz\u0105ce pasa\u017ce wydobywane przez grup\u0119 instrument\u00f3w d\u0119tych drewnianych). Co ciekawe, Rimski-Korsakow, kt\u00f3ry pozostawa\u0142 pod pewnym wp\u0142ywem Richarda Wagnera, zastosowa\u0142 w Ko\u015bcieju <\/i>ide\u0119 motyw\u00f3w przewodnich. O wp\u0142ywie wielkiego Niemca na wielkiego Rosjanina \u015bwiadczy te\u017c rozbudowana chromatyka, jakby \u017cywcem przeniesiona z Tristana i Izoldy <\/i>(wiadomo, \u017ce wra\u017cenie wywar\u0142 na nim Zygfryd<\/i>). Jednak u Rimskiego-Korsakowa nie jest to zasada, ale jeden z wielu \u015brodk\u00f3w wyrazowych, dodaj\u0105cych muzyce intryguj\u0105cego kolorytu.<\/p>\n
Ko\u015bciej<\/i> to ba\u015b\u0144 o z\u0142ym w\u0142adcy, kt\u00f3ry uczyni\u0142 si\u0119 nie\u015bmiertelnym, poniewa\u017c ukry\u0142 \u015bmier\u0107, a jej stra\u017cnikiem uczyni\u0142 w\u0142asn\u0105 c\u00f3rk\u0119, Ko\u015bciej\u00f3wn\u0119, r\u00f3wnie okrutn\u0105 jak ojciec. Gdyby jednak cho\u0107 jedna \u0142za potoczy\u0142a si\u0119 z oczu Ko\u015bciej\u00f3wny, jej ojciec straci\u0142by nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. I tak si\u0119 dzieje, poniewa\u017c do zamku z\u0142ego czarodzieja przybywa Iwan-Kr\u00f3lewicz, aby uwolni\u0107 wi\u0119zion\u0105 tam przez Ko\u015bcieja Carewn\u0119. Ko\u015bciej\u00f3wna zamiast zabi\u0107 Kr\u00f3lewicza i \u201ewbi\u0107 jego g\u0142ow\u0119 na pal\u201d, zakochuje si\u0119 w nim, a b\u00f3l niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci powoduje, \u017ce \u0142za pojawia si\u0119 w jej oczach. Ko\u015bciej si\u0119 jeszcze odgra\u017ca, jak wszyscy apodyktycznie w\u0142adcy, \u017ce nic go nie ruszy, za to wszyscy zgin\u0105 z jego r\u0119ki (\u201eb\u0119d\u0119 wiecznie \u017cy\u0142 na wasz\u0105 zgub\u0119\u201d), jednak traci moc i umiera. Nic dziwnego, \u017ce gdy pierwszy raz wykonano utw\u00f3r, w obfituj\u0105cym w przedrewolucyjne nastroje Petersburgu, dosz\u0142o do studenckich zamieszek. Przeciwnicy samodzier\u017cawia widzieli bowiem w tej operze satyr\u0119 na cara i impuls do protest\u00f3w. Rimskiemu-Korsakowowi przynios\u0142o to troch\u0119 k\u0142opot\u00f3w, ale mog\u0142o da\u0107 satysfakcj\u0119 moraln\u0105, mia\u0142 bowiem post\u0119powe pogl\u0105dy.<\/p>\n
Wykonanie Ko\u015bcieja Nie\u015bmiertelnego<\/i> by\u0142o wspania\u0142e. \u0141ukasz Borowicz pewn\u0105 r\u0119k\u0105 poprowadzi\u0142 orkiestr\u0119 i Pozna\u0144ski Ch\u00f3r Kameralny przygotowany przez Bartosza Micha\u0142owskiego. Wielkim potencja\u0142em wokalnym zachwycili te\u017c soli\u015bci, kt\u00f3rzy do Warszawy przyjechali prosto z Akademii M\u0142odych \u015apiewak\u00f3w Operowych, kt\u00f3ry dzia\u0142a przy Teatrze Maryjskim w Petersburgu pod kierunkiem \u0141arysy Giergijewej. To bez w\u0105tpienia diamenty w trakcie szlifowania. Najbardziej ukszta\u0142towanym g\u0142osem \u015bpiewa\u0142a Antonina Vesenina (Carewna – sopran) – \u015bwietnie zabrzmia\u0142a ko\u0142ysanka Carewny. Mocny g\u0142os o rozleg\u0142ej skali ma Irina Shishkova (Ko\u015bciej\u00f3wna – mezzosopran), kt\u00f3ra wraz z Yaroslavem Petryanikiem, dysponuj\u0105cym pot\u0119\u017cnym barytonem, wykona\u0142a wspania\u0142y duet mi\u0142osny Ko\u015bciej\u00f3wny i Iwana-Kr\u00f3lewicza. Savva Khastev (tenor) jako Ko\u015bciej i Mikhail Kolelishvili (bas) jako Burza-Bohater r\u00f3wnie\u017c zaimponowali swoimi mo\u017cliwo\u015bciami wokalnymi.<\/p>\n
Anna S. D\u0119bowska<\/b><\/p>\n
Koncert odby\u0142 si\u0119 23 marca w Filharmonii Narodowej w Warszawie<\/i><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Niko\u0142aj Rimski-Korsakow jest znany w Polsce g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 brawurowego Lotu trzmiela, genialnej suity orkiestrowej Szeherezada i Kaprysu hiszpa\u0144skiego, kt\u00f3re to utwory s\u0105 znakomitym przyk\u0142adem jego wspania\u0142ego s\u0142uchu, je\u015bli chodzi o barw\u0119 instrument\u00f3w muzycznych i ich mo\u017cliwo\u015bci wyrazowe. Rimski-Korsakow, oficer carskiej marynarki i kompozytor-samouk, by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w instrumentacji, jacy pojawili si\u0119 w historii […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-617","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":618,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/617\/revisions\/618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}