![\"11111111BF170402_6468\"](\"http:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2017\/04\/11111111BF170402_6468-300x200.jpg\")
Zgodnie z mottem 21. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena odwo\u0142uj\u0105cym si\u0119 do muzyki i sztuk pi\u0119knych, inauguracyjny koncert w niedziel\u0119 w Filharmonii Narodowej otworzy\u0142 poemat symfoniczny Siergieja Rachmaninowa Wyspa umar\u0142ych <\/i>(1909).<\/p>\n
Wcze\u015bniej za\u015b na koncercie popo\u0142udniowym, kt\u00f3ry, jak powiedzia\u0142a El\u017cbieta Penderecka, by\u0142 \u201eswoistym auftaktem\u201d do wieczornego koncertu, Sinfonietta Cracovia pod dyrekcj\u0105 Jurka Dyba\u0142a wykona\u0142a Obrazki z wystaw<\/i>y Modesta Musorgskiego. Dzie\u0142 muzycznych inspirowanych wielkim malarstwem nie zabraknie w tym roku, motto rzucone przez prof. Mieczys\u0142awa Tomaszewskiego jest no\u015bne i wydobywa z cienia sporo utwor\u00f3w, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w pozostaj\u0105 u nas nieznane.<\/p>\n
Mimo nieustaj\u0105cej popularno\u015bci Rachmaninowa w Polsce, Wyspa umar\u0142ych<\/i> pozostaje utworem rzadko wykonywanym, mimo \u017ce uchodzi za dzie\u0142o wyrastaj\u0105ce ponad symfonie Rachmaninowa czy jego Ta\u0144ce symfoniczne<\/i>. Pisz\u0105c j\u0105, kompozytor mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 najgorsze lata: czas depresji, my\u015bli samob\u00f3jczych i leczenia zbola\u0142ej duszy u psychologa. Usposobiony melancholicznie bardzo prze\u017cy\u0142 kl\u0119sk\u0119 swojej pierwszej, m\u0142odzie\u0144czej symfonii, kt\u00f3r\u0105 bezlito\u015bnie skrytykowali publicy\u015bci starszego pokolenia. Mia\u0142 ju\u017c te\u017c za sob\u0105 pierwsze sukcesy dyrygenckie i kompozytorskie tak\u017ce \u2013 w postaci II Koncertu fortepianowego c-moll<\/i>, kt\u00f3ry mia\u0142 przynie\u015b\u0107 mu nie\u015bmierteln\u0105 s\u0142aw\u0119. Przed sob\u0105 \u2013 powodzenie na kontynencie ameryka\u0144skim. Mimo to Wyspa umar\u0142ych<\/i> przynosi wiele pos\u0119pnych ton\u00f3w i tylko jeden moment rozja\u015bnienia, kt\u00f3ry po kilkunastu taktach mrocznieje i wy\u0142adowuje si\u0119 w dramatycznej kulminacji. Tak mocny wp\u0142yw wywar\u0142a na rosyjskim kompozytorze czarno-bia\u0142a reprodukcja obrazu szwajcarskiego symbolisty Arnolda B\u00f6cklina, kt\u00f3ry przedstawia bia\u0142\u0105 posta\u0107 na \u0142odzi p\u0142yn\u0105cej po lustrzanej tafli jeziora w stron\u0119 skalistej wyspy. W niepokoj\u0105cej ciszy tego obrazu Rachmaninowa us\u0142ysza\u0142 temat Dies irae<\/i>, \u015bredniowiecznej sekwencji o Dniu S\u0105du Ostatecznego. Powraca\u0142a ona zreszt\u0105 w jego p\u00f3\u017aniejszych dzie\u0142ach, np. Wariacjach na temat Paganiniego<\/i>. Ten motyw sta\u0142 si\u0119 kanw\u0105 ca\u0142ego poematu. Ju\u017c od pierwszych takt\u00f3w Wyspa\u2026<\/i> przykuwa uwag\u0119 s\u0142uchacza zagadkowym motywem \u201eko\u0142ysz\u0105cych fal\u201d w nier\u00f3wnym metrum 5\/8 i trzyma w tym napi\u0119ciu do ostatnich takt\u00f3w. Interpretacj\u0119 tego dzie\u0142a przedstawi\u0142 go\u015b\u0107 niedzielnej inauguracji \u2013 znakomita orkiestra Deutsche Radio Philharmonie Saarbr\u00fccken Kaiserslautern pod dyrekcj\u0105 Josepa Ponsa, kt\u00f3ry po mistrzowsku odmierza\u0142 dramaturgi\u0119 utworu, stopniuj\u0105c dynamik\u0119, napi\u0119cie a\u017c do dw\u00f3ch wielkich wy\u0142adowa\u0144 fortissimo possibile.<\/p>\n
![\"333333BF170402_9604\"](\"http:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2017\/04\/333333BF170402_9604-300x200.jpg\")
<\/p>\n
Tu warto si\u0119 zatrzyma\u0107 na kilka zda\u0144 o orkiestrze i jej dyrygencie. O tym, \u017ce koncert \u2013 transmitowany przez radiow\u0105 \u201eDw\u00f3jk\u0119\u201d \u2013 by\u0142 dedykowany pami\u0119ci wielkiego polskiego dyrygenta Stanis\u0142awa Skrowaczewskiego zmar\u0142ego 21 lutego tego roku. Na pocz\u0105tku lat 90. XX wieku Skrowaczewski by\u0142 pierwszym go\u015bcinnym dyrygentem tej orkiestry, du\u017co z ni\u0105 nagrywa\u0142, a z tego dorobku ceniony jest zw\u0142aszcza komplet symfonii Antona Brucknera. Z kolei Josep Pons, \u015bwietny warsztatowo, do\u015bwiadczony katalo\u0144ski kapelmistrz (czytaj: D\u017cuzep Pons), jest dyrektorem muzycznym Gran Teatre del Liceu w Barcelonie, gdzie dyrygowa\u0142 m. in. Kr\u00f3lem Rogerem<\/i> Karola Szymanowskiego.<\/p>\n
To by\u0142 wi\u0119c bardzo mi\u0119dzynarodowy wiecz\u00f3r: w Warszawie niemiecka orkiestra pod dyrekcj\u0105 Katalo\u0144czyka wykona\u0142a poemat symfoniczny rosyjskiego kompozytora, a p\u00f3\u017aniej dwa dzie\u0142a Beethovena, w tym V Koncert fortepianowy Es-dur<\/i>, w kt\u00f3rym solist\u0105 by\u0142 Hiszpan Javier Perianes. Bardzo interesuj\u0105cy pianista \u2013 jego interpretacja Beethovena by\u0142a chwilami zaskakuj\u0105ca, wydaje si\u0119, \u017ce gor\u0105cy temperament tego artysty chwilami ponosi\u0142 go i wyrywa\u0142 z ram klasycystycznej, eleganckiej formy. Z drugiej strony, Koncert Es-dur <\/i>jest bardzo popisowy, wirtuozowski, skomponowany z niezwyk\u0142ym rozmachem \u2013 i ten aspekt dzie\u0142a Perianes odda\u0142 w pe\u0142ni. Wirtuozowskie ornamenty gra\u0142 perli\u015bcie i ze swobod\u0105, kt\u00f3ra uwiarygodnia\u0142a improwizatorskie pochodzenie tych wirtuozowskich przebieg\u00f3w przez ca\u0142\u0105 klawiatur\u0119. Perianes nie jest pianist\u0105 cyzeluj\u0105cym detale, znakomicie panuj\u0105c nad klawiatur\u0119, woli operowa\u0107 szerokimi p\u0142aszczyznami brzmienia, d\u0142ug\u0105 fraz\u0105. Jego \u015bwietne porozumienie z instrumentem jest warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie i czym\u015b, co przykuwa uwag\u0119 s\u0142uchacza oraz wyr\u00f3\u017cnia Javiera Perianesa spo\u015br\u00f3d innych pianist\u00f3w jego pokolenia. On ma co\u015b do powiedzenia i pokaza\u0142 to wyra\u017anie w bisie \u2013 Danza ritual del fuego<\/i> z fortepianowej transkrypcji suity z baletu El amor brujo <\/i>Manuela de Falli.<\/p>\n
![\"55555BF170402_9525\"](\"http:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-content\/uploads\/sites\/9\/2017\/04\/55555BF170402_9525-200x300.jpg\")
<\/p>\n
Na marginesie: czy pami\u0119taj\u0105 Pa\u0144stwo film Petera Weira Piknik pod Wisz\u0105c\u0105 Ska\u0142\u0105<\/i>? Jednym z motyw\u00f3w przewodnich jest w nim temat II cz\u0119\u015bci Koncertu fortepianowego Es-dur<\/i> Beethovena, kt\u00f3ry brzmi jakby kompozytor s\u0142ucha\u0142 rozmarzonego g\u0142osu z za\u015bwiat\u00f3w.<\/p>\n
Ale najlepsze pozostawiono na drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 koncertu, w kt\u00f3rej zabrzmia\u0142a VII Symfonia A-dur<\/i> op. 92 Ludwiga van Beethovena. W tym niezwykle \u017cywio\u0142owym dziele, kt\u00f3re zdaje si\u0119 porywa\u0107 s\u0142uchacza do ekstatycznego ta\u0144ca, orkiestra Deutsche Radio Philharmonie Saarbr\u00fccken Kaiserslautern pokaza\u0142a swoj\u0105 klas\u0119. Przejrzysto\u015b\u0107 brzmienia, a zarazem harmoniczna g\u0119sto\u015b\u0107, bezb\u0142\u0119dna artykulacja j\u0119drnych figur rytmicznych, kt\u00f3re s\u0105 kluczem do tego dzie\u0142a, i porozumienie mi\u0119dzy sekcjami, zw\u0142aszcza smyczk\u00f3w i instrument\u00f3w d\u0119tych drewnianych, a wszystko to w osza\u0142amiaj\u0105cych tempach nadanych przez Josepa Ponsa. Grali jak w natchnieniu lub zapami\u0119taniu si\u0119, ale pod ch\u0142odn\u0105 kontrol\u0105 \u015bwietnego warsztatu. Wyj\u0105tkowo uroczo pod batut\u0105 Ponsa zabrzmia\u0142a III cz\u0119\u015b\u0107 tego dzie\u0142a \u2013 scherzowe Presto. <\/i>Nagle us\u0142ysza\u0142am w niej\u2026 oper\u0119 buffa. Pons jest przecie\u017c dyrygentem operowym. Powtarzana w szybkim tempie sta\u0142a tr\u00f3jdzielna figura rytmiczna, kt\u00f3r\u0105 w dialogu i nawo\u0142ywaniu przejmowa\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105 kolejne instrumenty, mog\u0142a si\u0119 kojarzy\u0107 z typowym dla buffa wirtuozowskim wokalnym ostinato, jak z Rossiniego. Skojarzenie z w\u0142oskim mistrzem opery jest tylko troch\u0119 anachroniczne \u2013 VII Symfonia <\/i>powsta\u0142a w 1812 roku.<\/p>\n
Anna S. D\u0119bowska<\/p>\n