Pierwszy wiecz\u00f3r z symfoniami Beethovena sk\u0142oni\u0142 mnie do refleksji, id\u0105c po raz drugi do Filharmonii Narodowej szuka\u0142em wi\u0119c w pami\u0119ci \u2013 kiedy ostatnio mo\u017cna by\u0142o wys\u0142ucha\u0107 tych z absolutnego kanonu literatury muzycznej? Daremnie, szybko doszed\u0142em do wniosku, \u017ce wysi\u0142ki s\u0105 raczej bezowocne \u2013 dawno nie dane mi by\u0142o uczestniczy\u0107 w \u017cadnej ich prezentacji. Dzie\u0142a z absolutnego kanonu literatury muzycznej, jako\u015b paradoksalnie powi\u0119kszy\u0142y grono utwor\u00f3w rzadko wykonywanych. Z jak\u0105\u015b zastanawiaj\u0105c\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 nasze czasy akceptuj\u0105 hipotetyczne za\u0142o\u017cenie, \u017ce wszyscy dziewi\u0119\u0107 symfonii Beethovena znaj\u0105 i ju\u017c! Na szcz\u0119\u015bcie jest Paavo J\u00e4rvi i Deutsche Kammerphilharmonie Bremen \u2013 arty\u015bci, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku XXI wieku odwa\u017cyli si\u0119 zapyta\u0107: na czym polega znajomo\u015b\u0107 tych dzie\u0142 i postanowili odczyta\u0107 je na nowo, pami\u0119taj\u0105c o do\u015bwiadczeniach muzycznego wykonawstwa ostatnich kilkudziesi\u0119ciu lat. J\u00e4rvi jest w szcz\u0119\u015bliwej sytuacji, ka\u017cdy szanuj\u0105cy si\u0119 dyrygent zapewne marzy o tym, by m\u00f3c swoj\u0105 wizj\u0119 symfonii Beethovena zaprezentowa\u0107 publiczno\u015bci, a tym bardziej utrwali\u0107 fonograficznie. We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, dysponuj\u0105cym szerokim jak nigdy dost\u0119pem do archiwali\u00f3w, decydenci przemys\u0142u nagraniowego patrz\u0105 koso na takie projekty, wr\u0119cz ich unikaj\u0105. Trzeba mie\u0107 wi\u0119c sporo samozaparcia, by taki projekt zrealizowa\u0107. Szcz\u0119\u015bliwcy z Bremy \u2013 tak, im si\u0119 uda\u0142o; uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce nam, \u017ce mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania tych interpretacji w koncertowym wydaniu. To do\u015bwiadczenie bez precedensu.
\nApetyt ro\u015bnie w miar\u0119 jedzenia, przychodz\u0105c do Filharmonii Narodowej po raz drugi (a dodatkowo znaj\u0105c nagrania), mniej wi\u0119cej wiedzia\u0142em, czego si\u0119 spodziewa\u0107. Dok\u0142adno\u015bci wykonawczej, precyzyjnych proporcji brzmienia, \u015bwietnie rozplanowanej dramaturgii. Tajemnica interpretacji J\u00e4rviego jest przecie\u017c tak oczywista, \u017ce a\u017c odkrywcza: wierno\u015b\u0107 Beethovenowi, dok\u0142adne odczytanie tekstu kompozycji (dyrygent i orkiestra korzystali z najnowszych wyda\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142owych). Tylko tyle, a w\u0142a\u015bciwie \u2013 a\u017c tyle. Nie zawiod\u0142em si\u0119: ka\u017cda fraza, ka\u017cdy \u0142uk, ka\u017cdy znak artykulacyjny, ka\u017cde crescendo i diminuendo, ka\u017cdy akcent, ka\u017cdy znak dynamiczny zaznaczony przez Beethovena zosta\u0142y odczytane i wykonane z niezwyk\u0142\u0105 pieczo\u0142owito\u015bci\u0105. Oczywi\u015bcie, w tym miejscu mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 wielk\u0105 dysput\u0119 na temat wzgl\u0119dno\u015bci muzycznej notacji \u2013 nie da si\u0119 poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w odnie\u015b\u0107 do bezwzgl\u0119dnego wzorca, zmierzy\u0107 i zwa\u017cy\u0107, ale je\u015bli zachowane s\u0105 proporcje \u2013 ca\u0142o\u015b\u0107 nabiera logiki i sp\u00f3jno\u015bci. J\u00e4rvi z ogromn\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o wzajemne odniesienia i odpowiednie proporcje przekazywa\u0142 liter\u0119 kompozytorskiego tekstu Beethovena. Najprecyzyjniej realizowa\u0142 oznaczenia dynamiczne i artykulacyjne, bo tempa dyktowa\u0142 raczej forsowne. W tym aspekcie przejawi\u0142o si\u0119 \u2013 moim zdaniem \u2013 odczytanie ducha IV<\/i> i V Symfonii<\/i>. Esto\u0144ski dyrygent konsekwentnie odmalowuje je bowiem barwami wyrazistymi, postrzega jako dzie\u0142a pe\u0142ne energii, si\u0142y i blasku, nie stroni od patosu (nieodzownego w Pi\u0105tej), nie zapominaj\u0105c oczywi\u015bcie o dyskretnych \u015bwiat\u0142ocieniach, konturach i bogactwie detali. Nie razi\u0142a mnie nawet pewna doza teatralno\u015bci czy sk\u0142onno\u015b\u0107 do zbli\u017cania si\u0119 do granicy przerysowania. Ta nie zosta\u0142a przekroczona. Maj\u0105c do dyspozycji perfekcyjnie graj\u0105cy zesp\u00f3\u0142, mo\u017cna zreszt\u0105 pozwoli\u0107 sobie na dowolne \u017conglowanie wykonawczymi komponentami.
\nNa ogromne uznanie i wielkie brawa zas\u0142ugiwali wszyscy muzycy Deutsche Kammerphilharmonie Bremen. Wyr\u00f3\u017cni\u0107 jednak musz\u0119 szczeg\u00f3lnie I klarnecist\u0119. Jego partia w Adagio<\/i> z IV Symfonii<\/i> pozostanie mi na d\u0142ugo w pami\u0119ci. Niecz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 d\u017awi\u0119k o niezwykle ujmuj\u0105cej barwie (s\u0142odycz!) i najwy\u017cszej szlachetno\u015bci. I jeszcze jedna refleksja, \u015bwiadcz\u0105ca o sile nawyk\u00f3w s\u0142uchaczy i stopniu przywi\u0105zania do dawniejszych odczyta\u0144 symfonii Beethovena. Po koncercie, w rozentuzjazmowanych kuluarach rozgorza\u0142a dyskusja: J\u00e4rvi nie zrealizowa\u0142 fermaty na pocz\u0105tku V Symfonii<\/i>. Zdanie to wprawi\u0142o mnie w niejak\u0105 konsternacj\u0119. Jak to, przecie\u017c precyzyjnie trzyma\u0142 si\u0119 tekstu? Nie zrealizowa\u0142 \u2013 p\u00f3\u0142nuta es <\/i>ko\u0144cz\u0105ca pierwszy motyw by\u0142a za kr\u00f3tka w stosunku do p\u00f3\u0142nuty d<\/i> z drugiego motywu! Tak, to prawda, tylko \u017ce tak w\u0142a\u015bnie napisa\u0142 Beethoven! W drugim motywie d <\/i>jest przetrzymane przez dwa takty i powinno trwa\u0107 dwa razy d\u0142u\u017cej, ni\u017c es<\/i>. Oba d\u017awi\u0119ki zaznaczone s\u0105 fermat\u0105 (znakiem wymuszaj\u0105cym zatrzymanie si\u0119 jeszcze na moment, jak d\u0142ugi \u2013 nie wiadomo, trzeba go wyczu\u0107). I J\u00e4rvi precyzyjnie zapis Beethovena zrealizowa\u0142! Po prostu dok\u0142adnie odczyta\u0142 partytur\u0119. Tu przecie\u017c le\u017cy klucz do jego oryginalnych i porywaj\u0105cych interpretacji.
\nMarcin Majchrowski (Polskie Radio)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pierwszy wiecz\u00f3r z symfoniami Beethovena sk\u0142oni\u0142 mnie do refleksji, id\u0105c po raz drugi do Filharmonii Narodowej szuka\u0142em wi\u0119c w pami\u0119ci \u2013 kiedy ostatnio mo\u017cna by\u0142o wys\u0142ucha\u0107 tych z absolutnego kanonu literatury muzycznej? Daremnie, szybko doszed\u0142em do wniosku, \u017ce wysi\u0142ki s\u0105 raczej bezowocne \u2013 dawno nie dane mi by\u0142o uczestniczy\u0107 w \u017cadnej ich prezentacji. Dzie\u0142a z […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-302","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=302"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":303,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/302\/revisions\/303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}