II akt \u201eTristan i Izoldy\u201d Ryszarda Wagnera zabrzmia\u0142 w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej. Wpisany w program 17. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena koncert zorganizowany zosta\u0142 w 200. rocznic\u0119 urodzin i 130. rocznic\u0119 \u015bmierci mistrza romantycznej opery.
\n\u201eZ czego ma tworzy\u0107 artysta, je\u015bli nie z w\u0142asnego \u017cycia?\u201d. Te s\u0142owa Ryszarda Wagnera, kt\u00f3re w 1852 pisa\u0142 do Franciszka Liszta przypomina\u0142y mi si\u0119 co chwil\u0119, gdy ws\u0142uchiwa\u0142em si\u0119 i wpatrywa\u0142em w \u015bpiewaj\u0105c\u0105 na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej Evelyn Herlitzius. Niemiecka sopranistka by\u0142a chyba najja\u015bniejsz\u0105 z gwizd poniedzia\u0142kowego koncertu. Pe\u0142en emocji, przenikliwy i dramatyczny g\u0142os doskonale oddawa\u0142 to, co prze\u017cywa\u0142a kochanka Tristana. R\u00f3wnie wymowny i zaanga\u017cowany emocjonalnie by\u0142 odtw\u00f3rca tej tytu\u0142owej roli – niemiecki tenor Stefan Vinke. Najwa\u017cniejsze jednak, \u017ce to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tej parze koncertowe wykonanie opery nabra\u0142o nieco dramatycznego, teatralnego koloru. Herlitzius i Vinke dodali bowiem do swych partii odrobin\u0119 gry aktorskiej. By\u0142y wi\u0119c u\u015bciski, przytulenia, czu\u0142e poca\u0142unki… Ale te\u017c znakomita mimika, kt\u00f3ra dowodzi\u0142a prawdziwego b\u00f3lu bohater\u00f3w, ich cierpienia, uniesie\u0144, a w ko\u0144cu rozpaczy. Bo cho\u0107 II akt \u201eTristana i Izoldy\u201d nazywany jest przez historyk\u00f3w i teoretyk\u00f3w muzyki najpi\u0119kniejsz\u0105 i najwspanialsz\u0105 scen\u0105 mi\u0142osn\u0105 w dziejach opery, to jest te\u017c bez w\u0105tpienia obrazem tragedii kochank\u00f3w, nieszcz\u0119\u015bliwego splotu wydarze\u0144, kt\u00f3ry w finale doprowadza do \u015bmierci.
\nDlaczego \u201eTristan i Izolda\u201d jest dzie\u0142em tak wa\u017cnym, perfekcyjnie dopracowanym, w kt\u00f3rym warstwa tekstowa w mistrzowski spos\u00f3b zespoli\u0142a si\u0119 z muzyk\u0105? Dlaczego Wagnerowi tak bardzo zale\u017ca\u0142o na doskona\u0142o\u015bci tego dzie\u0142a? Czy odpowiedzi nale\u017cy szuka\u0107 w biografii artysty? A mo\u017ce wcale nie przyk\u0142ada\u0142 do tego problemu tak wielkiej uwagi, lecz niesiony natchnieniem skre\u015bla\u0142 szybko nuty w partyturze, \u0142\u0105cz\u0105c je z literackim tekstem?
\nZastan\u00f3wmy si\u0119: Wagner zamieszka\u0142 w Zurychu w 1853 roku i wtedy na dobre zaj\u0105\u0142 si\u0119 kompozycj\u0105 \u201eTristana i Izoldy\u201d. Tam pozna\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo Wesendonck\u00f3w, Ottona i Matyld\u0119. On \u2013 bogaty handlowiec, ona \u2013 m\u0142oda i pi\u0119kna \u017cona. Niebawem Otto zacz\u0105\u0142 wspiera\u0107 kompozytora finansowo, a kiedy Wagner zamieszka\u0142 w ich posiad\u0142o\u015bci, Matylda sta\u0142a si\u0119 jego muz\u0105. W tym samym czasie kompozytor napisa\u0142 cykl pie\u015bni \u201eWesendonck-Lieder\u201d do wierszy Matyldy, kt\u00f3re uwa\u017cane s\u0105 dzi\u015b za studium II aktu \u201eTristana i Izoldy\u201d. Notabene, uko\u0144czon\u0105 partytur\u0119 opery Wagner ofiarowa\u0142 tej w\u0142a\u015bnie kobiecie. Dzie\u0142a nie uko\u0144czy\u0142 jednak w Zurychu. Wyjecha\u0142 z miasta pospiesznie, by unikn\u0105\u0107 skandalu.
\nAle przecie\u017c \u201eTristan i Izolda\u201d to nie tylko historia wielkiej mi\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej doszukiwa\u0107 si\u0119 mo\u017cna najwyra\u017aniej chyba zaznaczonych w tw\u00f3rczo\u015bci mistrza z Bayreuth element\u00f3w autobiograficznych. Ta opera to r\u00f3wnie doskona\u0142e studium wystawianej na pr\u00f3by przyja\u017ani. Doskona\u0142e nie tylko w warstwie tekstowej, ale r\u00f3wnie\u017c muzycznej. Wagner jak nikt inny potrafi\u0142 bowiem – jak pisze Stanis\u0142aw Kosz w ksi\u0105\u017cce programowej – uzyska\u0107 maksymalnie p\u0142ynn\u0105 narracj\u0119 muzyczn\u0105. Jego Tristan wraz z Kr\u00f3lem Markiem, a tak\u017ce Tristan z oddanym dot\u0105d towarzyszem Melotem pr\u00f3by przyja\u017ani nie przechodz\u0105 pomy\u015blnie. I w\u0142a\u015bnie o Kr\u00f3lu Marku oraz Melocie chcia\u0142em jeszcze powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w. Dla mnie bowiem najwspanialszym g\u0142osem tego koncertu (zaraz Izoldzie Evelyn Herlitzius oczywi\u015bcie), wcale nie by\u0142 Vinke, ale Franz Hawlata w roli Kr\u00f3la Marka w\u0142a\u015bnie. Z dono\u015bnym, pot\u0119\u017cnie i d\u017awi\u0119cznie brzmi\u0105cym, a do tego naprawd\u0119 tragicznym w wymowie g\u0142osem. Wielkie brawa! S\u0142owa uznania r\u00f3wnie\u017c dla tenora Rafa\u0142a Bartmi\u0144skiego, kt\u00f3ry pi\u0119knie za\u015bpiewa\u0142 parti\u0119 zdrajcy – Melota. Tyle, \u017ce w \u201eaktorskim\u201d starciu z pozosta\u0142ymi bohaterami wypad\u0142 niestety blado.
\nA orkiestra? Kiedy jej s\u0142ucha\u0142em zn\u00f3w przychodzi\u0142y na my\u015bl s\u0142owa Wagnera: \u201eZ czego ma tworzy\u0107 artysta…\u201d Z w\u0142asnego \u017cycia, dla \u017cycia, dla siebie i dla swoich s\u0142uchaczy, dla pokole\u0144 fan\u00f3w, mi\u0142o\u015bnik\u00f3w, meloman\u00f3w.
\nTomasz Handzlik<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
II akt \u201eTristan i Izoldy\u201d Ryszarda Wagnera zabrzmia\u0142 w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej. Wpisany w program 17. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena koncert zorganizowany zosta\u0142 w 200. rocznic\u0119 urodzin i 130. rocznic\u0119 \u015bmierci mistrza romantycznej opery. \u201eZ czego ma tworzy\u0107 artysta, je\u015bli nie z w\u0142asnego \u017cycia?\u201d. Te s\u0142owa Ryszarda Wagnera, kt\u00f3re w 1852 pisa\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-172","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/172\/revisions\/173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}