Muzycznie by\u0142 to niezwyk\u0142y wiecz\u00f3r. G\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 wyd\u017awi\u0119ku, jaki niesie za sob\u0105 VI Symfonia a-moll \u201eTragiczna\u201d Gustava Mahlera. Ale nie tylko, bo przecie\u017c otwieraj\u0105ce to spotkanie kompozycje ch\u00f3ralne Johannesa Brahmsa maj\u0105 w sobie r\u00f3wnie olbrzymi \u0142adunek emocjonalny.
\nVI Symfonia a-moll, jedna z najwa\u017cniejszych w spu\u015bci\u017anie Mahlera, dobitnie eksponuje jego wizj\u0119 \u015bwiata, kt\u00f3r\u0105 sam okre\u015bli\u0142 kiedy\u015b s\u0142owami: \u201eZiemia jest pi\u0119kna, lecz \u015bwiat okropny\u201d. Spo\u015br\u00f3d wszystkich dzie\u0142 kompozytora wyr\u00f3\u017cnia j\u0105 najbardziej pesymistyczne przes\u0142anie ko\u0144cowe, chocia\u017c pisana by\u0142a w jednym z najszcz\u0119\u015bliwszych okres\u00f3w w \u017cyciu osobistym, kiedy to po\u015blubi\u0142 Alm\u0119 Schindler (1902) i zosta\u0142 ojcem dw\u00f3ch c\u00f3rek. Mahler publicznie nie ujawnia\u0142 programu symfonii twierdz\u0105c: \u201ePocz\u0105wszy od Beethovena nie ma nowej muzyki, kt\u00f3ra nie posiada\u0142aby swojego wewn\u0119trznego programu. Ale nic nie jest warta muzyka, je\u015bli trzeba wpierw opowiedzie\u0107 s\u0142uchaczowi zawarte w niej prze\u017cycia (\u2026). Trzeba mie\u0107 uszy i serce i podda\u0107 si\u0119 ochoczo rapsodowi. Reszta \u2013 to b\u0119dzie zawsze misterium\u2026\u201d. Wskaz\u00f3wk\u0105 do odczytania \u201eSz\u00f3stej\u201d sta\u0142 si\u0119 tytu\u0142: \u201eTragiczna\u201d, kt\u00f3ry kompozytor zamie\u015bci\u0142 w programie pierwszego wiede\u0144skiego wykonania (1907). O jej autobiograficznych konotacjach wspomina\u0142a Alma: \u201ePo uko\u0144czeniu pierwszej cz\u0119\u015bci przyszed\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142 mnie sportretowa\u0107 w temacie (\u2026). W ostatniej cz\u0119\u015bci opisa\u0142 sam siebie i sw\u00f3j upadek, jak powiedzia\u0142 p\u00f3\u017aniej: Jest to bohater, na kt\u00f3rego spadaj\u0105 trzy ciosy przeznaczenia; ostatni z nich powala go, jak drzewo\u201d. I oceni\u0142a: \u201e\u017badne z jego dzie\u0142 nie pochodzi tak wprost z najskrytszych g\u0142\u0119bin jego serca (\u2026) jest najbardziej osobistym z jego dzie\u0142 i profetycznym\u201d. Alma nawi\u0105za\u0142a w tej wypowiedzi do tragicznych wydarze\u0144, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y w 1907 roku (\u015bmier\u0107 starszej c\u00f3rki Marii Anny, rezygnacja z funkcji dyrektora wiede\u0144skiej opery wskutek nagonki prasowej, rozpoznanie u kompozytora nieuleczalnej choroby serca) i w odczuciu samego Mahlera zapowiedziane zosta\u0142y w finale symfonii. Zabobonny strach przed wype\u0142nieniem si\u0119 przepowiedni spowodowa\u0142, \u017ce kompozytor usun\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniej z partytury ostatni z trzech uderze\u0144 m\u0142ota, symbolizuj\u0105cych ciosy przeznaczenia, aby nie wyzywa\u0107 losu \u2013 przypomina w katalogu programowym Ewa Siemdaj.
\nTrudno \u2013 po tym historyczno-teoretycznym wst\u0119pie – opisa\u0107 s\u0142owami jak niezwyk\u0142e by\u0142o wykonanie VI Symfonii, kt\u00f3r\u0105 w przedostatni dzie\u0144 Wielkanocnego Festiwalu zaprezentowa\u0142a Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej pod dyrekcj\u0105 Jacka Kaspszyka.
\nKapitalnie budowane napi\u0119cia dramatyczne tego dzie\u0142a obserwowa\u0107 mogli\u015bmy ju\u017c w pocz\u0105tkowych frazach Allegro: od energicznego \u017co\u0142nierskiego marsza, przez idylliczne nieco, chora\u0142owe epizody i zapowiadaj\u0105cy groz\u0119 motyw przeznaczenia, a\u017c po szeroko i subtelenie malowany ekstatyczny temat Almy, b\u0119d\u0105cy (wedle samego kompozytora) muzycznym portretem jego \u017cony. Kaspszyk doskonale wywa\u017cy\u0142 ci\u0119\u017car gatunkowy tej kompozycji. Cho\u0107 z za\u0142o\u017cenia przepe\u0142niona jest dramatyzmem, a tym samym ogromem symfonicznego brzmienia, dyrygent da\u0142 tym wyeksponowanym do maksimum emocjom chwil\u0119 oddechu, wytchnienia. Tak mo\u017cna by\u0142o odczyta\u0107 liryczne tematy Andante moderato czy groteskowe chwile Scherzo.
\nZ drugiej za\u015b strony dyrygent bacznie pilnowa\u0142, by z jego barwnej, muzycznej wizji zbyt wcze\u015bnie nie ulecia\u0142a para. Wraz z prowadzon\u0105 przeze\u0144 orkiestr\u0105 po mistrzowsku odmalowali pe\u0142ne emocji frazy prowadz\u0105ce do nieuchronnej katastrofy. Fenomenalnie zabrzmia\u0142o przepe\u0142nione ostrymi dysonansami fina\u0142owe fugato d\u0119tych blaszanych, a tak\u017ce powracaj\u0105cy niczym z\u0142owrogie echo motyw przeznacznia. Dochodz\u0105ce za\u015b kot\u0142\u00f3w i wielkiego b\u0119bna dramatyczne uderzenia budzi\u0142y niek\u0142aman\u0105 groz\u0119, wywo\u0142ywa\u0142y prawdziwe dreszcze.
\nPo ostatnim akordzie nast\u0105pi\u0142a cisza, kt\u00f3r\u0105 – co znamienne – dopiero po kilkunastu sekundach przerwa\u0142y gromkie brawa. Podobne zreszt\u0105 wra\u017cenie w pierwszej cz\u0119\u015bci tego wieczoru wzdbudzi\u0142 wyst\u0119p Ch\u00f3ru Filharmonii Narodowej (jak zwykle znakomicie przygotowanego przez Henryka Wojnarowskiego). Filharmoniczni \u015bpiewacy brawurowo i z odpowiednim patosem wykonali bowiem nasycone symbolik\u0105 i figurami retorycznymi, a tak\u017ce muzycznymi cytatami i odwo\u0142aniami do Bacha, Beethovena i Mozarta kantat\u0119 \u201cN\u00e4nie\u201d op. 82 oraz \u201cGesang der Parzen\u201d (\u201cPie\u015b\u0144 Parek\u201d) op. 89 Johannesa Brahmsa.
\nA wi\u0119c po raz kolejny zas\u0142u\u017cone wielkie brawa dla zespo\u0142\u00f3w Filharmonii Narodowej oraz ich wspania\u0142ego dyrektora artystycznego.
\nTomasz Handzlik<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Muzycznie by\u0142 to niezwyk\u0142y wiecz\u00f3r. G\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 wyd\u017awi\u0119ku, jaki niesie za sob\u0105 VI Symfonia a-moll \u201eTragiczna\u201d Gustava Mahlera. Ale nie tylko, bo przecie\u017c otwieraj\u0105ce to spotkanie kompozycje ch\u00f3ralne Johannesa Brahmsa maj\u0105 w sobie r\u00f3wnie olbrzymi \u0142adunek emocjonalny. VI Symfonia a-moll, jedna z najwa\u017cniejszych w spu\u015bci\u017anie Mahlera, dobitnie eksponuje jego wizj\u0119 \u015bwiata, kt\u00f3r\u0105 sam okre\u015bli\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-166","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":167,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/166\/revisions\/167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}