II Symfonia D-dur op. 36 Beethovena, a zaraz potem \u201eStabat mater\u201d Giovanniego Pierluigi da Palestriny i \u201eKantata Faustowska\u201d Alfreda Schnittke. Zestawienie tych kompozycji w programie jednego wieczoru 18. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena w Warszawie zdaje si\u0119 do\u015b\u0107 dziwne, \u017ceby nie powiedzie\u0107 przypadkowe. Zapewne dlatego jednak koncert przedzielono przerw\u0105 ju\u017c po wst\u0119pnym wykonaniu Symfonii.
\nDzie\u0142o to znakomicie zagra\u0142a Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Pracuj\u0105cy z ni\u0105 od dw\u00f3ch lat dyrygent Alexander Liebreich tchn\u0105\u0142 w katowicki nowe \u017cycie, dzi\u0119ki czemu podziwia\u0107 mogli\u015bmy muzyk\u0119 mieni\u0105c\u0105 si\u0119 kolorami, \u017cyw\u0105 i dynamiczn\u0105, a do tego w wirtuozowskim wykonaniu. SJa jednak z niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekiwa\u0142em drugiej cz\u0119\u015bci wieczoru. Tym bardziej, \u017ce otwieraj\u0105cy j\u0105 motet Palestriny to jedno z najpi\u0119kniejszych opracowa\u0144 \u015bredniowiecznej sekwencji Stabat mater, przywo\u0142uj\u0105cej obraz Matki Bolej\u0105cej u st\u00f3p chrystusowego krzy\u017ca. Polich\u00f3ralne, pe\u0142ne prostoty, dzi\u015b – kiedy w kompozytorskich katalogach znajdziemy dziesi\u0105tki rozmaitych ch\u00f3ralnych czy oratoryjnych, barokowych, klasycznych, a nawet rozbuchanych romantyczn\u0105 wielko\u015bci\u0105 opracowa\u0144 – chcia\u0142oby si\u0119 wr\u0119cz powiedzie\u0107, \u017ce to dzie\u0142o nieska\u017cone, czyste, absolutne. Historyk muzyki Ewa Obniska s\u0142usznie zreszt\u0105 zauwa\u017ca, \u017ce muzyka Palestriny stanowi\u0142a wz\u00f3r, poprzez kt\u00f3ry \u201ekolejne generacje wyrabia\u0142y sobie s\u0105d o muzyce renesansu, ujmuj\u0105c j\u0105 w kategoriach eufonii, bezkonfliktowego przebiegu, seraficznej \u0142agodno\u015bci, a zarazem dostoje\u0144stwa i powagi\u201d. I takie w\u0142a\u015bnie Palestrinowskie \u201eStabat mater\u201d us\u0142yszeli\u015bmy podczas festiwalowego koncertu. Zesp\u00f3\u0142 \u015apiewak\u00f3w Miasta Katowice \u201eCamerata Silesia\u201d pod dyrekcj\u0105 Liebreicha zachwyca\u0142 sp\u00f3jnym i jednorodnym brzmieniem. Perfekcyjne czyste g\u0142osy, podzielone na dwa odr\u0119bne zespo\u0142y naprzemiennie \u015bpiewa\u0142y kolejne strofy tekstu, by czasem tylko, w najwa\u017cniejszych fragmentach po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w pe\u0142ny, o\u015bmiog\u0142osowy zesp\u00f3\u0142.
\nWzbudzaj\u0105ce wielkie emocje \u201eStabat mater\u201d \u015bwietnie wkomponowano w wydarzenia Wielkiego Tygodnia. Z historycznych przekaz\u00f3w wiadomo przecie\u017c, \u017ce dzie\u0142o to wykonywano podczas liturgii Niedzieli Palmowej, by w XVIII wieku do\u0142\u0105czy\u0107 je do \u015bpiew\u00f3w Wielkiego Tygodnia, a dopiero w XIX wieku \u2013 do repertuaru koncertowego. Wielowiekowa przepa\u015b\u0107 w stylistyce, dramaturgii i samej wymowie dzieli jednak renesansow\u0105 kompozycj\u0119 Palestriny od wie\u0144cz\u0105cej \u015brodowy wiecz\u00f3r kantaty \u201eSeid n\u00fcchtern und wachet\u201d czyli tak zwanej \u201eKantaty Faustowskiej\u201d Alfreda Schnittke. Schnittke by\u0142 prekursorem muzyki polistylistycznej, w kt\u00f3rej po\u0142\u0105czy\u0142 elementy r\u00f3\u017cnych epok: od Bacha i Beethovena, przez Strawi\u0144skiego, Szostakowicza i Mahlera, po Sch\u00f6nberga i Berga. \u201eDoda\u0107 do tego trzeba postmodernistyczn\u0105 tendencj\u0119 do zacierania granic mi\u0119dzy muzyk\u0105 wysok\u0105 i nisk\u0105. Taki koktajl, na\u0142o\u017cony jeszcze na refleksy szarej i beznadziejnej rzeczywisto\u015bci Rosji epoki Chruszczowa i Bre\u017cniewa, da\u0142 u Sznitkego efekt piorunuj\u0105cy: zarazem obrazoburczy jak i dog\u0142\u0119bnie przejmuj\u0105cy, bo Sznitke zajmuje si\u0119 pytaniami zasadniczymi \u2013 losem cz\u0142owieka, losem cywilizacji, pytaniem o korzenie z\u0142a. A robi to z jaskrawo\u015bci\u0105 i si\u0142\u0105 przerysowania, kt\u00f3r\u0105 por\u00f3wnywa\u0107 mo\u017cna chyba tylko z Dostojewskim\u201d – podkre\u015bla muzykolog Marcin Trz\u0119siok.
\nProwadzonej przez Liebreicha Orkiestrze i Ch\u00f3rowi towarzyszyli soli\u015bci: Margarete Joswig \u2013 mezzosopran, Artur Stefanowicz \u2013 kontratenor, Markus Schaefer \u2013 tenor, Krzysztof Szuma\u0144ski \u2013 baryton. Ka\u017cdy z nich mia\u0142 do wykonania trudn\u0105, wa\u017cn\u0105, niezwykle wymagaj\u0105c\u0105 rol\u0119. Stefanowicz
\nznakomicie wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 fa\u0142szywego ducha i diab\u0142a, Szuma\u0144ski porywa\u0142 pot\u0119\u017cnie brzmi\u0105cym, troch\u0119 zatrwa\u017caj\u0105cym barytonem. Ale najwi\u0119kszymi objawieniami tego wieczoru byli Joswig i Schaefer. Niemiecki tenor da\u0142 wspania\u0142y popis zar\u00f3wno w partiach \u201eklasycznego\u201d \u015bpiewu jaki i sprechgesangu \u2013 tu jego interpretacja emanowa\u0142a niebywa\u0142ym \u0142adunkiem napi\u0119\u0107. W utrzymanej w kabaretowo-weillowskiej konwencji pie\u015bni, tangu czy mo\u017ce raczej danse macabre Joswig zachwyci\u0142a za\u015b fantastycznym g\u0142osem i teatraln\u0105 zadziorno\u015bci\u0105. Kapitalnie zabrzmia\u0142 r\u00f3wnie\u017c ch\u00f3r \u201eCamerata Silesia\u201d, towarzysz\u0105cy solistce w finale wspomnianej sceny:<\/p>\n
Kiedy dzie\u0144 nasta\u0142,
\n\u017cacy udali si\u0119 do wyszynku,
\nlecz Fausta nie zobaczyli, nic,
\njeno wyszynk ca\u0142y krwi\u0105 spryskany.
\nM\u00f3zg jego sp\u0142ywa po \u015bcianie,
\nbo go diabe\u0142
\nod \u015bciany do \u015bciany tarmosi\u0142.
\nTu i \u00f3wdzie le\u017c\u0105 te\u017c oczy jego
\ni z\u0119by porozrzucane,
\nstraszny i okropny widok.<\/i><\/p>\n
O ile \u201eStabat mater\u201d Palestriny nawo\u0142ywa\u0142o do nabo\u017cnych rozwa\u017ca\u0144, medytacji, o tyle \u201eKantata faustowska\u201d mog\u0142a by\u0107 w tym kontek\u015bcie wstrz\u0105sem. Ale cho\u0107 obrazoburcza, karykaturalna, pe\u0142na absurd\u00f3w, a chwilami mocno makabryczna, wpisywa\u0142a si\u0119 jednak w sk\u0142aniaj\u0105cy do refleksji nastr\u00f3j Wielkiego Tygodnia. Schnikttke da\u0142 nam bowiem moralitet, skondensowane rozwa\u017canie nad losem cz\u0142owieka, si\u0142\u0105 z\u0142\u0105 i zbawieniem.<\/p>\n
Trze\u017awi b\u0105d\u017acie i czuwajcie
\nbo\u0107 wasz przeniewierca,
\ndiabe\u0142 wko\u0142o chodzi
\njak lew rycz\u0105cy szuka, kogo by po\u017cre\u0107 m\u00f3g\u0142;
\njemu siln\u0105 sw\u0105 wiar\u0119 przeciwstawcie.<\/i><\/p>\n
A to przecie\u017c tematy, kt\u00f3re w religii chrze\u015bcija\u0144skiej zwykle poruszane s\u0105 w\u0142a\u015bnie w okresie poprzedzaj\u0105cym Wielkanoc.
\nTomasz Handzlik<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
II Symfonia D-dur op. 36 Beethovena, a zaraz potem \u201eStabat mater\u201d Giovanniego Pierluigi da Palestriny i \u201eKantata Faustowska\u201d Alfreda Schnittke. Zestawienie tych kompozycji w programie jednego wieczoru 18. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena w Warszawie zdaje si\u0119 do\u015b\u0107 dziwne, \u017ceby nie powiedzie\u0107 przypadkowe. Zapewne dlatego jednak koncert przedzielono przerw\u0105 ju\u017c po wst\u0119pnym wykonaniu Symfonii. Dzie\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-115","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/115\/revisions\/116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/recenzje\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}