Frank Kuznik, 5 czerwca 2017<\/p>\n
Tegoroczny fina\u0142 Festiwalu Praska Wiosna by\u0142 jednym z najbardziej pami\u0119tnych w ca\u0142ej historii, w zadziwiaj\u0105cy spos\u00f3b \u0142\u0105cz\u0105c transcendencj\u0119 i smutek. Gdy polski kompozytor Krzysztof Penderecki wszed\u0142 na podium, by zadyrygowa\u0107 swoj\u0105 monumentaln\u0105 VII Symfoni\u0119 \u201cSiedem bram Jerozolimy\u201d, przed rozpocz\u0119ciem utworu zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do publiczno\u015bci: \u201cChcia\u0142bym to zadedykowa\u0107 mojemu przyjacielowi Ji\u0159\u00edemu B\u011blohl\u00e1vkowi.\u201d Czeski dyrygent zmar\u0142 dwa dni wcze\u015bniej, tym samym festiwal straci\u0142 jeden ze swoich drogowskaz\u00f3w, a czeska muzyka wiod\u0105cego praktyka i najwi\u0119kszego swojego propagatora za granic\u0105.<\/p>\n
Cho\u0107 Symfonia \u201eJerozolimska\u201d nie zosta\u0142a napisana jako rekwiem, w utworze przewija si\u0119 silne poczucie nietrwa\u0142o\u015bci istnienia oraz boskiej obecno\u015bci w ziemskich wydarzeniach. Po otrzymaniu w 1995 roku zam\u00f3wienia na napisanie dzie\u0142a ch\u00f3ralnego dla uczczenia trzech tysi\u0119cy lat Jerozolimy, Penderecki si\u0119gn\u0105\u0142 po teksty biblijne, \u0142\u0105cz\u0105c wersy z Ksi\u0119gi Psalm\u00f3w i starotestamentowych Ksi\u0105g Daniela, Izajasza i Jeremiasza, wszystkie\u00a0 \u015bpiewane po \u0142acinie. Cz\u0119\u015b\u0107 sz\u00f3sta, pochodz\u0105ca z Ksi\u0119gi Ezechiela, recytowana jest po hebrajsku. Centralne znaczenie Jerozolimy w \u015bwiecie trzech wielkich religii oraz przera\u017caj\u0105cy majestat Boga zosta\u0142y przedstawione, g\u0142\u00f3wnie przy wysokich poziomach g\u0142o\u015bno\u015bci, przez du\u017c\u0105 orkiestr\u0119, trzy ch\u00f3ry mieszane, pi\u0119ciu solist\u00f3w z narratorem, oraz instrumenty d\u0119te umieszczone poza scen\u0105.<\/p>\n
Niebo rozst\u0105pi\u0142o si\u0119 wraz z pierwszym uderzeniem autorytatywnych, niskich ton\u00f3w orkiestry i d\u017awi\u0119cznej ch\u00f3ralnej pie\u015bni wychwalaj\u0105cej Pana, kt\u00f3re nada\u0142y ton dojmuj\u0105cej trwogi. Wraz z w\u0142\u0105czaniem si\u0119 solist\u00f3w w trakcie dw\u00f3ch pierwszych cz\u0119\u015bci, polifonia wykonywana przez trzy \u015bpiewaczki (dwa soprany i jeden mezzosopran) jak r\u00f3wnie\u017c dalsze wsp\u00f3\u0142brzmienia g\u0142os\u00f3w \u017ce\u0144skiego i dw\u00f3ch m\u0119skich (tenor i bas) by\u0142y tak \u017cywe, \u017ce a\u017c przyprawia\u0142y o dreszcze. Penderecki przywi\u00f3z\u0142 swoich w\u0142asnych \u015bpiewak\u00f3w z Polski, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z nim we wcze\u015bniejszych wykonaniach i nagraniach Symfonii \u201eJerozolimskiej\u201d. Cho\u0107 trudno jest pojedynczym g\u0142osom przebi\u0107 si\u0119 przez tumult d\u017awi\u0119k\u00f3w, sopranistce Karolinie Sikorze uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107 w jednej z wi\u0119kszych r\u00f3l swoim wyj\u0105tkowo wyrazistym, ekspresyjnym \u015bpiewem.<\/p>\n
Maj\u0105cy charakter bardziej oratoryjny ni\u017c symfoniczny utw\u00f3r (kompozytor nazwa\u0142 go symfoni\u0105 dopiero po premierze) brzmi r\u00f3wnie pot\u0119\u017cnie przez prawie godzin\u0119 \u00a0\u2013 \u017carliwie, obszernie, to si\u0119gaj\u0105c nisko, to wznosz\u0105c si\u0119 a\u017c do nieba. Dyryguj\u0105c bez batuty, kr\u00f3tkimi, p\u0142ynnymi ruchami r\u0119ki Penderecki zdo\u0142a\u0142 wydoby\u0107 subtelne odcienie d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re chwilami niemal drga\u0142y od napi\u0119cia. Nie by\u0142oby zaskakuj\u0105ce, gdyby proscenium w Sali Smetany rozdar\u0142o si\u0119 jak biblijna \u015bwi\u0105tynia Filistyn\u00f3w.<\/p>\n
Atrakcyjno\u015b\u0107 utworu w cz\u0119\u015bci bierze si\u0119 z jego widowiskowo\u015bci, pod tym wzgl\u0119dem wykonanie nie zawiod\u0142o. Umieszczenie muzyk\u00f3w poza scen\u0105 na wysokim balkonie da\u0142o wra\u017cenie, jakby muzyka zst\u0119powa\u0142a z nieba. Na scenie, dwa zestawy ogromnych tubafon\u00f3w otacza\u0142y orkiestr\u0119 z dw\u00f3ch stron. Z wi\u0119kszo\u015bci miejsc widzowie nie mogli zobaczy\u0107 tubafon\u00f3w w akcji, ich d\u017awi\u0119k trudno te\u017c by\u0142o odr\u00f3\u017cni\u0107 zwa\u017cywszy na g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki perkusji. Ale ich imponuj\u0105ca fizyczna obecno\u015b\u0107 z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142a si\u0119 do poczucia nieziemsko\u015bci.<\/p>\n
Orkiestra Symfoniczna Czeskiego Radia dowiod\u0142a swojej warto\u015bci wykonaniem wsp\u00f3\u0142czesnej muzyki, natomiast Ch\u00f3r Filharmonii S\u0142owackiej rozpocz\u0105\u0142 od mocnego wej\u015bcia, brzmi\u0105c coraz bardziej \u017carliwie w miar\u0119 rozwoju utworu. Narrator S\u0142awomir Holland, wytrawny aktor teatralny i filmowy, brzmia\u0142 w sz\u00f3stej cz\u0119\u015bci niczym g\u0142os zag\u0142ady, wskrzeszaj\u0105c ko\u015bci zmar\u0142ych dzi\u0119ki wzmocnionemu, apokaliptycznemu tonowi.<\/p>\n
Cho\u0107 83-letni Penderecki musia\u0142 skorzysta\u0107 z pomocy przy wej\u015bciu i zej\u015bciu z podium, w jego mistrzowskim dyrygowaniu nie by\u0142o niczego niepewnego. Kompetentnie wspiera\u0142 go polski dyrygent Maciej Tworek, kt\u00f3ry poprowadzi\u0142 zesp\u00f3\u0142 poza scen\u0105 i zadyrygowa\u0142 utw\u00f3r otwieraj\u0105cy koncert \u2013 pe\u0142ne werwy wykonanie Serenady na orkiestr\u0119 XX-wiecznego czeskiego kompozytora I\u0161a Krej\u010di, znanego ze swoich b\u0142yskotliwych, neoklasycznych kompozycji.<\/p>\n
W najbli\u017cszych tygodniach i miesi\u0105cach b\u0119dzie jeszcze wiele po\u017cegna\u0144 B\u011blohl\u00e1vka, kt\u00f3rego pod wieloma wzgl\u0119dami nie da si\u0119 zast\u0105pi\u0107. By\u0142 przewodnicz\u0105cym Festiwalu Praska Wiosna i jego Rady Programowej, jak r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wnym dyrygentem i dyrektorem artystycznym Orkiestry Filharmonii Czeskiej, przyczyniaj\u0105c si\u0119 ostatnimi laty do odbudowania jej s\u0142abn\u0105cego presti\u017cu i nadszarpni\u0119tej reputacji. Zrz\u0105dzeniem losu lub przez przypadek, Penderecki mia\u0142 zaszczyt z\u0142o\u017cenia pierwszego ho\u0142du, wysoko zawieszaj\u0105c poprzeczk\u0119 w si\u0119ganiu do za\u015bwiat\u00f3w, gdzie czeska muzyka ma od teraz nowego, oddanego or\u0119downika.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Frank Kuznik, 5 czerwca 2017 Tegoroczny fina\u0142 Festiwalu Praska Wiosna by\u0142 jednym z najbardziej pami\u0119tnych w ca\u0142ej historii, w zadziwiaj\u0105cy spos\u00f3b \u0142\u0105cz\u0105c transcendencj\u0119 i smutek. Gdy polski kompozytor Krzysztof Penderecki wszed\u0142 na podium, by zadyrygowa\u0107 swoj\u0105 monumentaln\u0105 VII Symfoni\u0119 \u201cSiedem bram Jerozolimy\u201d, przed rozpocz\u0119ciem utworu zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do publiczno\u015bci: \u201cChcia\u0142bym to zadedykowa\u0107 mojemu przyjacielowi Ji\u0159\u00edemu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-451","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=451"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":453,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451\/revisions\/453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/impresariat\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}