…Ten, kt\u00f3ry tu spoczywa, by\u0142 cz\u0142owiekiem op\u0119tanym. D\u0105\u017c\u0105c do jednego celu, troszcz\u0105c si\u0119 tylko o jedno, dla jednego cierpi\u0105c i ponosz\u0105c ofiary, szed\u0142 ten cz\u0142owiek przez \u017cycie… Je\u017celi s\u0105 w\u015br\u00f3d nas tacy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 jeszcze poj\u0105\u0107 sens ca\u0142kowitego oddania w tych czasach rozbicia, spotkajmy si\u0119 nad jego grobem. Czy\u017c nie by\u0142o zawsze zadaniem poet\u00f3w i bohater\u00f3w, bard\u00f3w i prorok\u00f3w o\u015bwieconych od Boga podnosi\u0107 biednych i zagubionych, aby wspomnieli zar\u00f3wno na swoje pochodzenia, jak przeznaczenie?<\/p>\n
<\/p>\n
Fragment mowy wyg\u0142oszonej przez Grillparzera z okazji ods\u0142oni\u0119cia nagrobka pozostawionego Beethovenowi w 1827 roku.<\/b><\/p>\n
Niewielu na \u015bwiecie kompozytor\u00f3w, kt\u00f3rych utwory wymagaj\u0105 od artyst\u00f3w tak ogromnego kunsztu technicznego przy tak jasnej i logicznej konstrukcji.
\nNiewielu te\u017c na \u015bwiecie tw\u00f3rc\u00f3w, opowiadaj\u0105cych muzyk\u0105 tak wiele o cz\u0142owieku, o jego rozterkach, zmaganiach, my\u015blach, cierpieniach i nadziejach. Ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Beethovenowi doszukiwali si\u0119 w jego muzyce niezwyk\u0142o\u015bci, poetycko\u015bci, dramatyzmu, a nawet – jak w IX symfonii \u2013 odzwierciedlenia uniwersum. Niewielu na \u015bwiecie kompozytor\u00f3w, w tw\u00f3rczo\u015bci kt\u00f3rych g\u0142\u0119boko przenika si\u0119 tematyka ludzka, muzyczna i metafizyczna. A Beethoven jest tylko jeden.<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
Drugi Mozart<\/b><\/p>\n
Ludwig van Beethoven urodzi\u0142 si\u0119 16 lub 17 grudnia 1770 w Bonn. Rodzina Beethoven\u00f3w pochodzi\u0142a z Flandrii. Byli to zwykli mieszczanie \u2013 cie\u015ble, \u017ceglarze, kupcy, szewcy, piekarze. Pierwszym muzykiem w rodzinie by\u0142 dziadek i imiennik wielkiego kompozytora, Ludwig van Beethoven. Muzykiem zosta\u0142 te\u017c jego syn Johann, ojciec Ludwiga. Sytuacja w domu rodzinnym ma\u0142ego Ludwiga nie przedstawia\u0142a si\u0119 najlepiej: ci\u0105g\u0142e k\u0142\u00f3tnie rodzic\u00f3w, pija\u0144stwo ojca i z\u0142e warunki materialne nie pozostawi\u0142y mu najlepszych wspomnie\u0144. Gdy sytuacja w domu stawa\u0142a si\u0119 coraz trudniejsza, a Johann Beethoven zauwa\u017cy\u0142 u syna zdolno\u015bci muzyczne, postanowi\u0142 kszta\u0142ci\u0107 dziecko w tym kierunku.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo sam uczy\u0142 Ludwiga. Ma\u0142y Beethoven maj\u0105c zaledwie 7 lat, 26 III 1778 roku, wyst\u0105pi\u0142 na w\u0142asnym koncercie w Kolonii. Opr\u00f3cz gry na klawikordzie, uczy\u0142 si\u0119 te\u017c gry na skrzypcach, na organach i alt\u00f3wce. W 1779 roku zosta\u0142 przyj\u0119ty na nauk\u0119 muzyki do Christiana Gottloba Neefego, kierownika przedstawie\u0144 operowych w teatrze w Bonn oraz organisty dworskiego. Neefe sta\u0142 si\u0119 przyjacielem m\u0142odego Beethovena i wywar\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na jego rozw\u00f3j, ucz\u0105c go nie tylko gry na organach, instrumentach klawiszowych i komponowania, ale tak\u017ce mi\u0142o\u015bci do sztuki. Otworzy\u0142 przed nim \u015bwiat muzyki Bacha, Haendla. W artykule napisanym dla czasopisma \u201eMagazin der Musik\u201d nauczyciel pisze o Beethovenie: \u201e…Ten m\u0142odociany geniusz zas\u0142uguje na pomoc, kt\u00f3ra by mu umo\u017cliwi\u0142a podr\u00f3\u017ce. Je\u015bli nadal szed\u0142 b\u0119dzie t\u0105 drog\u0105, na jak\u0105 wst\u0105pi\u0142, bez w\u0105tpienia zostanie drugim Wolfgangiem Amadeusem Mozartem.\u201d Neefe, popieraj\u0105c tak\u017ce zapa\u0142 kompozytorski Beethovena, pomaga mu wyda\u0107 pierwsz\u0105 kompozycj\u0119, 9 wariacji na fortepian na temat marsza Dresslera (1782).<\/p>\n
Dzi\u0119ki swemu nauczycielowi Beethoven od 1784 roku zostaje zatrudniony jako muzyk na dworze kurfirsta w Bonn. Wykonywanie zawodu muzyka utrudnia\u0142o mu nauk\u0119. Wykszta\u0142cenie og\u00f3lne zdobywa\u0142 wi\u0119c, bior\u0105c prywatne lekcje. Sam udziela\u0142 lekcji fortepianu i poznawa\u0142 w ten spos\u00f3b mo\u017cne rody swego miasta. W s\u0142ynnym domu Breuning\u00f3w, gdzie Beethoven przychodzi\u0142 pocz\u0105tkowo jako nauczyciel fortepianu, potem za\u015b jako przyjaciel, pozna\u0142 atmosfer\u0119 rodzinnego ciep\u0142a, kt\u00f3rej nie by\u0142o w jego w\u0142asnym domu. U Breuning\u00f3w spotyka szereg ludzi, z kt\u00f3rymi zwi\u0105za\u0142 si\u0119 przyja\u017ani\u0105 na ca\u0142e \u017cycie, mi\u0119dzy innymi Eleonor\u0119 Breuning, jej m\u0119\u017ca Franza G. Wegelera i hrabiego Waldsteina (od nazwiska kt\u00f3rego pochodzi s\u0142ynna \u201eSonata Waldsteinowska\u201d). W 1787 Beethoven wybiera si\u0119 w pierwsz\u0105 podr\u00f3\u017c do Wiednia, gdzie spotyka si\u0119 z Mozartem. Jednak wkr\u00f3tce musi wraca\u0107 do domi – umiera jego matka. W zwi\u0105zku z na\u0142ogiem alkoholowym ojca m\u0142ody kompozytor bierze na siebie obowi\u0105zek utrzymywania rodziny. Pracuje jako muzyk dworski w Bonn, a w wolnych chwilach komponuje. W okresie bo\u0144skim powstaj\u0105 szkice do \u201eOdy do rado\u015bci\u201d Schillera. W Bonn Beethoven wyrabia sobie mark\u0119 doskona\u0142ego pianisty, o kt\u00f3rego ol\u015bniewaj\u0105cej technice i darze improwizacji kr\u0105\u017c\u0105 legendy. Du\u017co pisze kompozytor w owym okresie \u2013 kantaty, pie\u015bni, a zw\u0142aszcza muzyk\u0119 fortepianow\u0105 \u2013 oczywi\u015bcie dla siebie. Niewiele jednak z tych utwor\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 do dzisiaj.<\/p>\n
<\/p>\n
To jaki\u015b szatan<\/b><\/p>\n
W 1792 roku Beethoven wyje\u017cd\u017ca do Wiednia z zamiarem studiowania u Haydna, kt\u00f3rego dwa lata wcze\u015bniej spotka\u0142 na dworze w Bonn. Do rodzinnego miasta nie powr\u00f3ci ju\u017c nigdy. W Wiedniu, ku niezadowoleniu Beethovena, Haydn skrupulatnie poprawia i przerabia jego kompozycje. Wkr\u00f3tce kompozytor zrozumia\u0142, \u017ce Haydn ze swoj\u0105 sztuk\u0105 nale\u017ca\u0142 ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci, i zaprzesta\u0142 u niego lekcji. Dalsze studia muzyczne odbywa mi\u0119dzy innymi pod okiem Antonio Salieriego. W 1795 roku rozpoczyna publiczne wyst\u0119py w Wiedniu. W tym samym roku zawiera kontrakt z wydawnictwem Artaria, kt\u00f3re jako pierwsze wydaje jego 3 tria op. 1.<\/p>\n
Dzi\u0119ki listom polecaj\u0105cym od przyjaci\u00f3\u0142 z Bonn, Beethoven szybko wchodzi do arystokratycznego \u015bwiata Wiednia. Bywa w salonach ksi\u0119cia Lichnowsky\u2019ego (kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119ci\u0142 mi\u0119dzy innymi Sonat\u0119 patetyczn\u0105), hrabiego Apponyi, ksi\u0119cia Miko\u0142aja Esterhazego, barona Zmeskalla von Domanowecza, arcyksi\u0119cia Rudolfa, brata cesarza Franciszka, hrabiego Brunsvika i innych. Przyjazne stosunki z rodzin\u0105 Brunsvik\u00f3w przerodzi\u0142y si\u0119 w d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 przyja\u017a\u0144, zw\u0142aszcza z Franzem, Teres\u0105 i J\u00f3zefin\u0105 Brunsvik. Przyja\u017a\u0144 \u0142\u0105czy\u0142a go tak\u017ce z hrabin\u0105 Giuliett\u0105 Guicciardi, kt\u00f3rej zadedykowa\u0142 Sonat\u0119 cis-moll \u201eKsi\u0119\u017cycow\u0105\u201d. Kompozytor ma te\u017c licznych przyjaci\u00f3\u0142 w kr\u0119gach mieszcza\u0144skich, z kt\u00f3rych najbli\u017cszy mu sta\u0142 si\u0119 Karol Amenda, teolog i skrzypek-amator.<\/p>\n
Ju\u017c w dwa lata po swym przyje\u017adzie do Wiednia Beethoven zaczyna uchodzi\u0107 za jednego z najwi\u0119kszych pianist\u00f3w. Opr\u00f3cz oficjalnych koncert\u00f3w, Beethoven stacza pojedynki w kunszcie improwizacji z wieloma pianistami. Po jednym z pojedynk\u00f3w zwyci\u0119\u017cony przez Beethovena doskona\u0142y pianista Jelinek mia\u0142 zawo\u0142a\u0107: \u201eAle\u017c to nie cz\u0142owiek, to jaki\u015b szatan!\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Nie mog\u0119 opu\u015bci\u0107 tego \u015bwiata<\/b><\/p>\n
W 1800 roku wykonane zostaje pierwsze wielkie dzie\u0142o orkiestrowe Beethovena, I Symfonia C-dur. K\u0142opoty ze s\u0142uchem, kt\u00f3re kompozytor zauwa\u017cy\u0142 u siebie ju\u017c w po\u0142owie lat 90. XVIII wieku, z up\u0142ywem czasu zaczynaj\u0105 si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107. Za\u0142amany, pisze w 1802 roku list do swoich braci, tzw. testament heiligenstadzki: \u201e… Ale jak\u017ce czu\u0142em si\u0119 upokorzony, je\u017celi kto\u015b stoj\u0105cy obok mnie dos\u0142ysza\u0142 z oddali d\u017awi\u0119k fletu, a ja nie s\u0142ysza\u0142em nic (…). Takie rzeczy przyprawiaj\u0105 mnie niemal o rozpacz i ju\u017c chcia\u0142em po\u0142o\u017cy\u0107 kres swojemu \u017cyciu \u2013 jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywa\u0142a, to moja sztuka. Naprawd\u0119 bowiem wydawa\u0142o mi si\u0119 niemo\u017cliwe opu\u015bci\u0107 ten \u015bwiat, zanim stworz\u0119 wszystkie dzie\u0142a, kt\u00f3re czuj\u0119, \u017ce musz\u0119 skomponowa\u0107…\u201d. Pomimo rozpaczy jednak nie poddaje si\u0119. W 1803 roku wykonana zostaje jego II Symfonia D-dur. W tym czasie powstaje te\u017c wiele sonat fortepianowych, skrzypcowych i cykle wariacji fortepianowych. W 1803 roku Beethoven otrzymuje od firmy Erarda fortepian o zwi\u0119kszonej skali (do c4), co mia\u0142o istotny wp\u0142yw na rozszerzenie skali d\u017awi\u0119kowej w jego p\u00f3\u017aniejszych kompozycjach fortepianowych.<\/p>\n
Kalectwo Beethovena pogarsza si\u0119 z dnia na dzie\u0144. Coraz trudniej jest mu porozumiewa\u0107 si\u0119 z lud\u017ami, coraz ci\u0119\u017cej panowa\u0107 nad orkiestr\u0105 za pulpitem dyrygenckim. \u015awi\u0119ci jeszcze w\u00f3wczas triumfy jako pianista, ale czuje, \u017ce b\u0119dzie musia\u0142 ograniczy\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 koncertow\u0105. Zaczyna stopniowo zamyka\u0107 si\u0119 w sobie, oddala\u0107 od ludzi i codziennego \u017cycia. Rzuca si\u0119 za to w wir kompozycji. W tym okresie krystalizuje si\u0119 w jego muzyce idea bohaterstwa; im bole\u015bniejsze i trudniejsze jest jego \u017cycie osobiste, im bardziej naznaczone zmaganiem si\u0119 z losem, tym wyra\u017aniejsza staje si\u0119 idea walki w jego muzyce. Z tych my\u015bli rodzi si\u0119 w 1804 roku III Symfonia Eroika, a rok p\u00f3\u017aniej opera Fidelio, V Symfonia, sonaty fortepianowe \u201eWaldsteinowska\u201d i \u201eAppassionata\u201d i muzyka do Egmonta Goethego.<\/p>\n
W 1807 roku wykonana zostaje Msza C-dur, napisana na zam\u00f3wienie ksi\u0119cia Esterh\u00e1zego. Rok wcze\u015bniej powstaje IV Symfonia, zadedykowana hrabiemu Franzowi von Oppersdorff.
\nW latach 1804-1810 si\u0142y tw\u00f3rcze Beethovena rozkwitaj\u0105. Powstaj\u0105 w tamtym okresie tak\u017ce Koncert fortepianowy G-dur i Es-dur, Koncert skrzypcowy D-dur, kwartety smyczkowe op. 59, zadedykowane hrabiemu Razumowskiemu, Kwartet f-moll op. 95, tria fortepianowe op. 70, uwertura Koriolan, symfonie od III do VI.
\nNie ma dla ciebie szcz\u0119\u015bcia<\/b><\/p>\n
Beethoven w owym czasie nawi\u0105zuje te\u017c nowe przyja\u017anie. Poznaje kobiety, kt\u00f3re odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w jego \u017cyciu: Teres\u0119 Malfatti, Mari\u0119 Er\u00f6dy, \u015bpiewaczk\u0119 Amali\u0119 Sebald i Bettin\u0119 Bretano, dzi\u0119ki kt\u00f3rej nawi\u0105za\u0142 znajomo\u015b\u0107 z Goethem. Najprawdopodobniej z 1812 roku pochodzi list \u201edo nie\u015bmiertelnej ukochanej\u201d, za kt\u00f3rego adresatk\u0119 uwa\u017ca si\u0119 Teres\u0119, J\u00f3zefin\u0119 Brunsvik, Giuliett\u0119 Guicciardi lub Dorothe\u0119 Ertmann. Znajomo\u015bci z kobietami nie dawa\u0142y mu szcz\u0119\u015bcia. Do przyjaciela, barona Gleichensteina pisze: \u201ePrzyja\u017a\u0144 i wszelkie inne uczucia przynosz\u0105 mi tylko rany… Nie ma dla ciebie szcz\u0119\u015bcia, biedny Beethovenie, wszystko musisz nosi\u0107 w sobie, przyja\u017a\u0144 znale\u017a\u0107 mo\u017cesz tylko w \u015bwiecie idea\u0142u.\u201d<\/p>\n
Beethoven staje si\u0119 coraz bardziej \u015bwiadomy swej misji. Nie patrzy na sw\u0105 sztuk\u0119 jako na przedmiot rozrywki, jak arty\u015bci XVIII wieku. Sztuka s\u0142u\u017cy mu do wypowiadania najg\u0142\u0119bszych prze\u017cy\u0107, emocji. Beethoven odkrywa w muzyce zupe\u0142nie nowe horyzonty.
\nPo roku 1810 kompozytor jeszcze koncertuje, cho\u0107 coraz rzadziej. Kulminacj\u0105 jego wielkich wyst\u0119p\u00f3w by\u0142a akademia w 1814 roku, na kt\u00f3rej obecni byli uczestnicy kongresu wiede\u0144skiego \u2013 cesarzowe Austrii i Rosji, kr\u00f3l pruski i liczni ksi\u0105\u017c\u0119ta. W 1815 roku Beethoven zostaje honorowym obywatelem Wiednia.<\/p>\n
W 1818 roku kompozytor otrzymuje angielski fortepian Broadwooda o skali C1 \u2013 c4, a jaki\u015b czas potem fortepian od C. Grafa \u2013 o zwi\u0119kszonym wolumenie i skali do f4. Instrumenty te inspirowa\u0142y jego ostatnie wielkie dzie\u0142a fortepianowe.<\/p>\n
W \u017cyciu prywatnym tamtego okresu, tak jak i wcze\u015bniej, Beethoven nie mo\u017ce zazna\u0107 mi\u0142o\u015bci ani rodzinnego ciep\u0142a. Podczas swego trzydziestoletniego pobytu w Wiedniu 35 razy zmienia mieszkania. Stosunki z rodze\u0144stwem nie uk\u0142adaj\u0105 mu si\u0119 dobrze. Kiedy w 1815 roku umiera jego brat Karol, Beethoven adoptuje jego syna, Karla, procesuj\u0105c si\u0119 przez 5 lat o prawa do opieki nad nim z jego matk\u0105. Karl okazuje si\u0119 kolejnym \u017cyciowym rozczarowaniem Beethovena \u2013 kompozytor pragn\u0105\u0142 wykszta\u0142ci\u0107 bratanka na muzyka. Inwestuje du\u017ce sumy w jego wykszta\u0142cenie, mi\u0119dzy innymi w lekcje u Karola Czernego. Po kilku latach brak zdolno\u015bci muzycznych ch\u0142opca staje si\u0119 oczywisty.<\/p>\n
Beethoven ma z jego wychowaniem du\u017ce k\u0142opoty, kt\u00f3rym wt\u00f3ruje nienajlepsza sytuacja materialna i pogarszaj\u0105cy si\u0119 coraz bardziej stan zdrowia. Wielokrotne konsultacje lekarskie nie pomagaj\u0105. Od 1815 roku Beethoven musi porozumiewa\u0107 si\u0119 z otoczeniem pisemnie, za pomoc\u0105 tzw. zeszyt\u00f3w konwersacyjnych, z kt\u00f3rych zachowa\u0142o si\u0119 137. \u201eW cierpieniu musi cz\u0142owiek wypr\u00f3bowa\u0107 swe si\u0142y, musi wytrzyma\u0107 wszystko, nie zwa\u017caj\u0105c na sw\u0105 nico\u015b\u0107 i d\u0105\u017cy\u0107 do dalszej doskona\u0142o\u015bci\u201d \u2013 to s\u0142owa, zawarte w jednym z jego list\u00f3w z roku 1816, a tak\u017ce jego program ideowy ostatnich lat, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 okresem wielkiego zrywu tw\u00f3rczego kompozytora.<\/p>\n
Powstaj\u0105 w\u00f3wczas ostatnie sonaty fortepianowe, Wariacje C-dur na temat walca Diabellego, ostatnie kwartety smyczkowe, Missa Solemnis i wreszcie, w 1824 roku, ukoronowanie tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora \u2013 monumentalna IX Symfonia, w kt\u00f3rej po raz pierwszy w symfonii kompozytor u\u017cywa g\u0142osu ludzkiego \u2013 solist\u00f3w i ch\u00f3ru. Do symfonii tej w\u0142\u0105cza \u201eOd\u0119 do rado\u015bci\u201d Schillera.
\nW\u0142a\u015bnie pod koniec \u017cycia, kiedy tytaniczna walka Beethovena z samotno\u015bci\u0105 i chorob\u0105 osi\u0105gn\u0119\u0142a apogeum, tak bliska mu by\u0142a wiara w ludzi, w braterstwo. IX Symfonia spotka\u0142a si\u0119 z wielkim uznaniem publiczno\u015bci. Beethoven mia\u0142 w planach kolejne dzie\u0142a, ale jego prac\u0119 utrudni\u0142y z\u0142y stan zdrowia i k\u0142opoty z bratankiem, kt\u00f3ry w 1826 roku usi\u0142uje pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo. Zim\u0105 tego samego roku, wracaj\u0105c z Karlem od swego brata Johanna, Beethoven przezi\u0119bi\u0142 si\u0119 i zachorowa\u0142 na zapalenie p\u0142uc. W styczniu 1827 roku spisa\u0142 testament. Zmar\u0142 26 III 1827 roku wieczorem podczas burzy.
\nTw\u00f3rczo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 pozostawi\u0142 potomnym mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 s\u0142owami Ryszarda Wagnera, zawartymi w jego analizie IX Symfonii Beethovena: \u201eGwa\u0142t, sprzeciw, szczytne wzloty ducha, t\u0119sknoty, nadzieje, zbli\u017canie si\u0119 do upragnionego celu i ponowna jego utrata, nowe pr\u00f3by, nowe walki…\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
…Ten, kt\u00f3ry tu spoczywa, by\u0142 cz\u0142owiekiem op\u0119tanym. D\u0105\u017c\u0105c do jednego celu, troszcz\u0105c si\u0119 tylko o jedno, dla jednego cierpi\u0105c i ponosz\u0105c ofiary, szed\u0142 ten cz\u0142owiek przez \u017cycie… Je\u017celi s\u0105 w\u015br\u00f3d nas tacy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 jeszcze poj\u0105\u0107 sens ca\u0142kowitego oddania w tych czasach rozbicia, spotkajmy si\u0119 nad jego grobem. Czy\u017c nie by\u0142o zawsze zadaniem poet\u00f3w i […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-84","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beethoven"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions\/85"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}