Symfonia Es-dur KV 543, uko\u0144czona 26 czerwca 1788, jest zapewne najmniej znan\u0105 z ostatniej trylogii Mozarta. Niew\u0105tpliwie odbi\u0142a si\u0119 s\u0142abszym echem ni\u017c \u201eklasyczna\u201d \u201eJowiszowa\u201d KV 551 (10 sierpnia 1788) czy \u201eproto-romantyczna\u201d g-moll KV 550 (25 czerwca 1788). Nie wiemy te\u017c, czym kierowa\u0142 si\u0119 Mozart pisz\u0105c ca\u0142\u0105 trylogi\u0119. Wed\u0142ug tradycji powsta\u0142y z wewn\u0119trznej potrzeby kompozycji i nie doczeka\u0142y si\u0119 wykonania za \u017cycia autora. Mo\u017ce by\u0107 te\u017c i tak, \u017ce Mozart napisa\u0142 je w odpowiedzi na skomponowane nieco wcze\u015bniej \u201eparyskie\u201d symfonie Haydna, i \u017ce Mozart mia\u0142 w zwi\u0105zku z tym nadziej\u0119 na rych\u0142\u0105 publikacj\u0119. Natomiast za bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0119 powstania trzech symfonii uwa\u017ca si\u0119 obecnie fakt, \u017c Mozart planowa\u0142 na lato (i zapewne jesie\u0144) roku 1788 seri\u0119 koncert\u00f3w abonamentowych, i \u017ce to z my\u015bl\u0105 o nich napisa\u0142 wspomniane dzie\u0142a. Dowodem tego mia\u0142by by\u0107 niedatowany list (zwykle umiejscawiany w czerwcu 1788) Mozarta do wsp\u00f3\u0142-masona Michaela Puchberga: „Nadal jestem Ci winien 8 dukat\u00f3w \u2013 i cho\u0107 teraz nie jestem w stanie Ci ich zwr\u00f3ci\u0107, wierz\u0119 w Ciebie tak mocno, \u017ce o\u015bmielam si\u0119 prosi\u0107 Ci\u0119 o kolejne 100 floren\u00f3w do przysz\u0142ego tygodnia (kiedy zaczn\u0105 si\u0119 moje koncerty w Kasynie).”
\nI cho\u0107 KV 543 jest mo\u017ce mniej wybitna od pozosta\u0142ych dzie\u0142 z tej serii, stanowi na pewno wybitne osi\u0105gni\u0119cie symfoniki Mozarta. Ju\u017c sama instrumentacja odr\u00f3\u017cnia j\u0105 nie tylko od K550 i 551, lecz r\u00f3wnie\u017c od wszystkich innych symfonii kompozytora: jako jedyne dzie\u0142o tego gatunku nie u\u017cywa oboj\u00f3w, przez co nabiera charakterystycznego, ciemnego, wypolerowanego brzmienia \u2013 brzmienia, kt\u00f3re ju\u017c od pierwszego akordu przenosi s\u0142uchacza w \u015bwiat Czarodziejskiego fletu. Wst\u0119p, jego majestatyczne przed\u0142u\u017cenia d\u017awi\u0119k\u00f3w i chromatyka, nadaj\u0105 ca\u0142ej pierwszej cz\u0119\u015bci chwiejny nastr\u00f3j. Dopiero pod sam jego koniec \u2013 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 wspania\u0142ej eksplozji rog\u00f3w i tr\u0105bek \u2013 Allegro wreszcie jakby osi\u0105ga\u0142o sw\u00f3j cel. Andante, w formie sonatowej, ale z dwucz\u0119\u015bciowym tematem g\u0142\u00f3wnym, w kt\u00f3rym powtarzaj\u0105 si\u0119 obie cz\u0119\u015bci, jest r\u00f3wnie niezwyk\u0142e: mimo pozornej przejrzysto\u015bci tematu, to, co dzieje si\u0119 potem \u2013 uporczywe poszukiwania w ramach otwieraj\u0105cej cz\u0119\u015b\u0107 my\u015bli \u2013 wytwarza napi\u0119cie, kt\u00f3re o ko\u0144ca nie zostaje ca\u0142kowicie roz\u0142adowane. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na spektakularne pasa\u017ce sekcji d\u0119tej: fletu, klarnetu, fagotu. Nast\u0119pnie pojawia si\u0119 dworny menuet, z kt\u00f3rym udanie kontrastuje trio o charakterze wiejskiego L\u00e4ndlera, a fina\u0142 z moto perpetuo, przywodz\u0105cy na my\u015bl Haydna, nie tyle stylem, co charakterem, bawi si\u0119 oczekiwaniami s\u0142uchacza, moduluj\u0105c w odleg\u0142e rejony i do ostatka wykorzystuj\u0105c niszczycielskie mo\u017cliwo\u015bci sprytnie rozmieszczonych pauz, szczeg\u00f3lnie pod sam koniec utworu.
\nCliff Eisen<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Symfonia Es-dur KV 543, uko\u0144czona 26 czerwca 1788, jest zapewne najmniej znan\u0105 z ostatniej trylogii Mozarta. Niew\u0105tpliwie odbi\u0142a si\u0119 s\u0142abszym echem ni\u017c \u201eklasyczna\u201d \u201eJowiszowa\u201d KV 551 (10 sierpnia 1788) czy \u201eproto-romantyczna\u201d g-moll KV 550 (25 czerwca 1788). Nie wiemy te\u017c, czym kierowa\u0142 si\u0119 Mozart pisz\u0105c ca\u0142\u0105 trylogi\u0119. Wed\u0142ug tradycji powsta\u0142y z wewn\u0119trznej potrzeby kompozycji i […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-m"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":322,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions\/322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}