Camille Saint-Sa\u00ebns (1835-1921)
\nHavanaise na skrzypce i orkiestr\u0119 op. 83<\/b>
\nCamille Saint-Saens \u2013 to posta\u0107 fascynuj\u0105ca. Wielki wirtuoz fortepianu i znakomity organista, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Soci\u00e9t\u00e9 Nationale de Musique, pedagog op\u0142acaj\u0105cy swym uczniom wyjazdy na wagnerowskie festiwale w Bayreuth, entuzjasta Liszta, by\u0142 w swych kompozycjach w\u0142a\u015bciwie klasykiem, geniuszem formy.
\nNapisa\u0142 wiele utwor\u00f3w g\u0142adkich i jakby zb\u0119dnych, nawet i one jednak by\u0142y zawsze eleganckie. Z oper jedynie Samson i Dalila utrzyma\u0142a si\u0119 w repertuarze. Jego s\u0142ynny Karnawa\u0142 zwierz\u0105t, ukazuje go jako wyrafinowanego estet\u0119, ogarni\u0119tego ch\u0119tk\u0105 dokazywania. Ceni\u0142 wirtuozeri\u0119 i pozostawia\u0142 jej wiele miejsca w swej muzyce. Inspirowa\u0142 go chora\u0142 i piosenka uliczna, muzyka Bacha i motywy maureta\u0144skie, francuska chanson i latynoskie rytmy, w istocie jednak nie by\u0142 eklektykiem. W swych najlepszych dzie\u0142ach, jak III Symfonia \u201eOrganowa\u201d, prawie wszystkie koncerty fortepianowe, III Koncert skrzypcowy h-moll, czy I Koncert wiolonczelowy a-moll, da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako artysta oryginalny, wr\u0119cz samotny, spogl\u0105daj\u0105cy na \u015bwiat przenikliwie i z dystansem, zawsze jednak sk\u0142onny do zachwytu nad jego zmys\u0142owym pi\u0119knem.
\nW Pary\u017cu, dok\u0105d p\u0142yn\u0119\u0142y impulsy z rozleg\u0142ych kolonii, dok\u0105d od dawna przyje\u017cd\u017cali z wyst\u0119pami i po nauk\u0119 arty\u015bci z ca\u0142ego \u015bwiata, gdzie publiczno\u015b\u0107 spragniona by\u0142a egzotyki w ka\u017cdej postaci, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zawieraj\u0105ca w\u0105tki r\u00f3\u017cnych kultur by\u0142a czym\u015b naturalnym. Havanaise oraz Introduction et rondo capriccioso Saint-Sa\u00ebnsa nale\u017c\u0105 do tego nurtu, podobnie jak jego przeznaczone na fortepian i orkiestr\u0119 Rhapsodie d`Auvergne op. 73, Wedding-Cake op. 76, Caprice andalou op. 122, a tak\u017ce kameralne Caprice sur des airs danois et russes op. 79 na fortepian, flet, ob\u00f3j i klarnet (1887) oraz organowe Fantaisie (1857) czy Trois rhapsodies sur des cantiques bretons (1866). Echa licznych podr\u00f3\u017cy Saint-Sa\u00ebnsa do Afryki, Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej s\u0142ycha\u0107 w Nuit persane, Suite algerienne, w fantazji Africa, w V Koncercie fortepianowym i w Souvenir d`Isma\u00efla. Z ostatniej podr\u00f3\u017cy do Algieru kompozytor ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142.
\nHavanaise E-dur napisana w roku 1887utrzymana jest w swobodnej, przypominaj\u0105cej rondow\u0105, formie. G\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl przenika synkopowany rytm kuba\u0144skiego ta\u0144ca (haba\u00f1era), ponad kt\u00f3rym p\u0142ynie spokojna, ale i zalotna (lusinghiero) melodia w skrzypcach. Ostro kontrastuje z ni\u0105 bardzo szybki, wirtuozowski epizod, co chwila ust\u0119puj\u0105cy rytmowi haba\u00f1ery i jej nowej melodii. G\u0142\u00f3wna my\u015bl powraca w najwy\u017cszym rejestrze skrzypiec i otwiera nowy \u0142a\u0144cuch epizod\u00f3w, na przemian lirycznych i wirtuozowskich.
\nIntroduction et rondo capriccioso a-moll to utw\u00f3r powsta\u0142y w 1863 roku, w przeciwie\u0144stwie do nieco salonowej Havanaise \u2013 czysto wirtuozowski, prawdziwie koncertowy. Saint-Sa\u00ebns dedykowa\u0142 go Pablo Sarasatemu. Ju\u017c kr\u00f3tka, nastrojowa Introdukcja (Andante) zawiera elementy popisowe. Rozbudowany refren Ronda (Allegro non troppo) zawiera dwa w\u0105tki: zadziorny, synkopowany oraz lekki, taneczny, z akcentowanymi trylami. Energiczne tutti orkiestry poprzedza liryczn\u0105 melodi\u0119 skrzypiec, powt\u00f3rzon\u0105 p\u00f3\u017aniej w tercjach a podpart\u0105 pikantnym akompaniamentem. Nowy akompaniament towarzyszy tak\u017ce powrotowi refrenu i zn\u00f3w tutti wprowadza kolejn\u0105, nieco operow\u0105 melodi\u0119. Wkr\u00f3tce potem pojawia si\u0119 taneczny epizod refrenu i ostatni ju\u017c powr\u00f3t jego g\u0142\u00f3wnej my\u015bli, tym razem w orkiestrze na tle popisowego akompaniamentu solisty. Ca\u0142o\u015b\u0107 wie\u0144czy efektowna koda (pi\u00f9 allegro). Ta \u015bwietna kompozycja, od lat b\u0119d\u0105ca w obowi\u0105zkowym repertuarze skrzypk\u00f3w, jest zapowiedzi\u0105 wspania\u0142ego fina\u0142u III Koncertu skrzypcowego Saint-Sa\u00ebnsa, r\u00f3wnie\u017c dedykowanego Sarasatemu.<\/p>\n
Wies\u0142awa Berny-Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Camille Saint-Sa\u00ebns (1835-1921) Havanaise na skrzypce i orkiestr\u0119 op. 83 Camille Saint-Saens \u2013 to posta\u0107 fascynuj\u0105ca. Wielki wirtuoz fortepianu i znakomity organista, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Soci\u00e9t\u00e9 Nationale de Musique, pedagog op\u0142acaj\u0105cy swym uczniom wyjazdy na wagnerowskie festiwale w Bayreuth, entuzjasta Liszta, by\u0142 w swych kompozycjach w\u0142a\u015bciwie klasykiem, geniuszem formy. Napisa\u0142 wiele utwor\u00f3w g\u0142adkich i jakby zb\u0119dnych, nawet […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-279","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-s-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=279"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":280,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions\/280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}