Maurice Ravel (1875-1937)
\nKoncert fortepianowy G-dur<\/b><\/p>\n
Prawykonanie tego dzie\u0142a, uko\u0144czonego na pocz\u0105tku 1931 roku, mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 w marcu, w Amsterdamie, z udzia\u0142em Ravela jako pianisty. Kompozytor zapad\u0142 jednak na zdrowiu i dedykowa\u0142 dzie\u0142o pianistce Marguerite Long, kt\u00f3ra wykona\u0142a je po raz pierwszy w Pary\u017cu, 14 stycznia 1932 roku. Wkr\u00f3tce te\u017c wraz z Ravelem jako dyrygentem, wyruszy\u0142a na tourn\u00e9e po Europie. W ten spos\u00f3b w marcu 1932 roku Koncert us\u0142ysza\u0142a Warszawa. By\u0142a to jedyna wizyta Ravela w Polsce.
\nJest to ostatni wi\u0119kszy utw\u00f3r Ravela. Z\u0142e samopoczucie, kt\u00f3re uniemo\u017cliwi\u0142o mu wyst\u0119py, okaza\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkiem ci\u0119\u017ckiej choroby. Jeszcze rok wcze\u015bniej kompozytor pracowa\u0142 nad dwoma naraz koncertami fortepianowymi. Tym drugim by\u0142 Koncert in D na lew\u0105 r\u0119k\u0119, zam\u00f3wiony przez pianist\u0119 Paula Wittgensteina, kt\u00f3ry straci\u0142 prawe rami\u0119 w czasie wojny. Ravel \u2013 sam kombatant \u2013 podj\u0105\u0142 projekt z entuzjazmem i oderwa\u0142 si\u0119 na jaki\u015b czas od pracy nad Koncertem in G, nie po raz pierwszy zreszt\u0105. Ju\u017c w 1911 roku szkicowa\u0142 utw\u00f3r na fortepian i orkiestr\u0119, oparty na motywach baskijskich. Jego materia\u0142 u\u017cyty zosta\u0142 prawdopodobnie w I cz\u0119\u015bci Koncertu in G.
\nKoncert jest 3-cz\u0119\u015bciowy i wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Ravela nawi\u0105zuje do tradycji Mozarta i Saint-Sa\u00ebnsa, co mia\u0142o wskazywa\u0107 na idea\u0142 r\u00f3wnowagi i klarowno\u015bci, dzi\u015b za\u015b mo\u017ce sk\u0142ania\u0107 do refleksji nad sensem utartych pogl\u0105d\u00f3w na muzyk\u0119.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105 (Allegramente) rozpoczyna perkusyjnym impulsem \u017cywy, dowcipnie rytmizowany temat, w kt\u00f3rym pr\u00f3cz fortepianu koncertuje r\u00f3wnie\u017c tr\u0105bka. Temat drugi, poetycki i liryczny, zadziwia fraz\u0105 jakby z jazzowego standardu rodem. Obydwa tematy wci\u0105\u017c nast\u0119puj\u0105 po sobie w kolejnych wcieleniach. Kulminacj\u0105, i to liryczn\u0105, jest kadencja oparta na drugim temacie.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 druga (Adagio assai) ma bardzo niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107. D\u0142ugie i pe\u0142ne prostoty solo fortepianu potr\u0105ca bezustannie o odleg\u0142e tonacje, aby kilka chwil po wej\u015bciu fletu i pozosta\u0142ych instrument\u00f3w, zako\u0144czy\u0107 si\u0119 archaizowan\u0105 kadencj\u0105. Jego tr\u00f3jdzielny rytm trwa jednak nadal, koloryt zaciemnia si\u0119 i w rejonie \u201ez\u0142otego \u015brodka\u201d nast\u0119puje kulminacja, po kt\u00f3rej muzyka stopniowo wygasa.
\n\u2219 Pocz\u0105tek trzeciej cz\u0119\u015bci (Presto) jest jeszcze bardziej impulsywny ni\u017c to mia\u0142o miejsce w cz\u0119\u015bci pierwszej, a glissanda instrument\u00f3w d\u0119tych oraz fortepianu jeszcze bardziej \u201ejazzowe\u201d. Lecz to kr\u00f3tkie rondo z tematem wywiedzionym z prostej figuracji, z lapidarnym ritornelem, kt\u00f3ry ostatecznie ko\u0144czy utw\u00f3r (i kt\u00f3ry chyba by\u0142 zaczynem kompozycji), z groteskowymi epizodami \u00e0 la bataille i zaskakuj\u0105cymi kulminacjami pozornie banalnych motyw\u00f3w, ma sw\u00f3j oczywisty pierwowz\u00f3r. Jest nim fina\u0142 V Koncertu fortepianowego Saint-Sa\u00ebnsa. W ten spos\u00f3b intencja Ravela znajduje swoje wyja\u015bnienie.<\/p>\n
Maciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Maurice Ravel (1875-1937) Koncert fortepianowy G-dur Prawykonanie tego dzie\u0142a, uko\u0144czonego na pocz\u0105tku 1931 roku, mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 w marcu, w Amsterdamie, z udzia\u0142em Ravela jako pianisty. Kompozytor zapad\u0142 jednak na zdrowiu i dedykowa\u0142 dzie\u0142o pianistce Marguerite Long, kt\u00f3ra wykona\u0142a je po raz pierwszy w Pary\u017cu, 14 stycznia 1932 roku. Wkr\u00f3tce te\u017c wraz z Ravelem jako […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-273","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-r"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":274,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273\/revisions\/274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}