Siergiej Rachmaninow (1873-1943)
\nII Sonata fortepianowa b-moll op. 36br><\/b>
\nZanim Siergiej Rachmaninow przekroczy\u0142 smug\u0119 cienia, napisa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich najwybitniejszych dzie\u0142: Trio \u00e9l\u00e9giaque, Sonat\u0119 na wiolonczel\u0119 i fortepian, 3 koncerty fortepianowe, 2 symfonie, 3 opery, symfoniczn\u0105 Wysp\u0119 umar\u0142ych (wed\u0142ug A. B\u00f6cklina) i symfoni\u0119-kantat\u0119 Dzwony do tekst\u00f3w E.A. Poe. Jeszcze w 1913 roku Rachmaninow, zanim jego potencja\u0142 tw\u00f3rczy wyra\u017anie os\u0142abnie, zd\u0105\u017cy skomponowa\u0107 pierwotn\u0105 wersj\u0119 II Sonaty fortepianowej b-moll (utw\u00f3r w 1931 roku przeredagowany). Po to dzie\u0142o zaczn\u0105 wkr\u00f3tce si\u0119ga\u0107 najwybitniejsi piani\u015bci epoki, z kt\u00f3rych \u2013 poza samym Rachmaninowem \u2013 wymieni\u0107 trzeba m\u0142odego Vladimira Horowitza, z perspektywy dotychczasowej historii fonografii (w kt\u00f3rej nie figuruje niestety Rachmaninow) niezr\u00f3wnanego odtw\u00f3rcy tej kompozycji. Horowitz, za zgod\u0105 zaprzyja\u017anionego z nim kompozytora, gra\u0142 w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 utworu, kt\u00f3ra by\u0142a wypadkow\u0105 kompromisu pomi\u0119dzy wariantami z 1913 i 1931 roku.
\n\u2219 Trzycz\u0119\u015bciow\u0105 Sonat\u0119 b-moll (mowa o jej drugiej, obowi\u0105zuj\u0105cej redakcji) otwiera Allegro agitato z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch temat\u00f3w: pierwszy z nich, bardziej zdecydowany, \u201em\u0119ski\u201d, utrzymany jest w tonacji zasadniczej, drugi za\u015b, kontrastuj\u0105cy swym liryzmem, zgodnie z tradycj\u0105 formy sonatowej zosta\u0142 przesuni\u0119ty do tonacji durowej paraleli (Des-dur). Pomyli\u0142by si\u0119 jednak ten, kto by za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce Rachmaninow w dalszych fragmentach b\u0119dzie nadal kurczowo respektowa\u0107 klasyczne regu\u0142y rz\u0105dz\u0105ce t\u0105 form\u0105. To, co nast\u0119puje p\u00f3\u017aniej, ma ju\u017c niewiele wsp\u00f3lnego z tradycj\u0105, skoro zar\u00f3wno w przetworzeniu, jak i repryzie prym b\u0119dzie wodzi\u0107 temat pierwszy, poddawany wymy\u015blnym procedurom wariacyjnym.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 druga (Non allegro, e-moll), zbudowana jest wed\u0142ug schematu ABA\u2019, gdzie jako ogniwa skrajne Rachmaninow umie\u015bci\u0142 nastrojowy \u2013 i jak zawsze u tego tw\u00f3rcy \u2013 bardzo urozmaicony fakturalnie, wielop\u0142aszczyznowy, nostalgiczny \u201enokturn\u201d. Jego pierwszy pokaz (A) zwie\u0144czy zbudowana na d\u0142ugim odcinku kulminacja, natomiast drugi (A\u2019) \u2013 na chwil\u0119 rozja\u015bni wtr\u0105cony zupe\u0142nie nowy materia\u0142 w tonacji E-dur. \u015arodkowy ust\u0119p tej cz\u0119\u015bci Sonaty b-moll b\u0119dzie dla odmiany bardzo drapie\u017cny; przywo\u0142a on g\u0142\u00f3wny temat pierwszej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ry w tym momencie zacznie urasta\u0107 do rangi motywu przewodniego ca\u0142ego cyklu.
\n\u2219 Wra\u017cenie hegemonii tego tematu utwierdzi wirtuozowski fina\u0142 (Allegro molto, b-moll), kt\u00f3ry jest oryginalnym allegrem sonatowym \u2013 oryginalnym, bo w\u0142a\u015bciwie pozbawionym repryzy. Triumfalna koda Sonaty, przeniesiona przez Rachmaninowa do tonacji B-dur, przyniesie apoteoz\u0119 g\u0142\u00f3wnego tematu cz\u0119\u015bci pierwszej.
\nMarcin Gmys<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Siergiej Rachmaninow (1873-1943) II Sonata fortepianowa b-moll op. 36br> Zanim Siergiej Rachmaninow przekroczy\u0142 smug\u0119 cienia, napisa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich najwybitniejszych dzie\u0142: Trio \u00e9l\u00e9giaque, Sonat\u0119 na wiolonczel\u0119 i fortepian, 3 koncerty fortepianowe, 2 symfonie, 3 opery, symfoniczn\u0105 Wysp\u0119 umar\u0142ych (wed\u0142ug A. B\u00f6cklina) i symfoni\u0119-kantat\u0119 Dzwony do tekst\u00f3w E.A. Poe. Jeszcze w 1913 roku Rachmaninow, zanim jego potencja\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-r"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":268,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions\/268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}