Wolfgang Amadeus Mozart
\nMsza c-moll KV 427<\/b><\/p>\n
U genezy powstania Mszy c-moll le\u017cy \u015blubowanie, jakie Mozart z\u0142o\u017cy\u0142 swej narzeczonej Konstancji (1783). Przyrzek\u0142, \u017ce je\u015bli zdo\u0142a j\u0105 po\u015blubi\u0107, to po powrocie do rodzinnego Salzburga skomponuje wielki cykl mszalny.
\nOstatecznie marzenie Mozarta spe\u0142ni\u0142o si\u0119, natomiast gorszy los spotka\u0142 dan\u0105 obietnic\u0119. Wprawdzie kompozytor napisa\u0142 oko\u0142o godziny muzyki, jednak jego pierwotne projekty zwi\u0105zane z tym dzie\u0142em by\u0142y tak ambitne (niemal ka\u017cda z cz\u0119\u015bci mia\u0142a si\u0119 dzieli\u0107 na szereg odr\u0119bnych \u201enumer\u00f3w\u201d), \u017ce swojego zadania nie sfinalizowa\u0142. Mozart pozostawi\u0142 po sobie jedno ogniwo Kyrie, o\u015bmioodcinkowe Gloria, dwa fragmenty Credo oraz Sanctus i Benedictus. Jakie by\u0142y powody zarzucenia komponowania tak zaawansowanego dzie\u0142a \u2013 tego dzi\u015b definitywnie dociec nie spos\u00f3b. Mo\u017ce na przerwaniu pracy (i w konsekwencji jej ca\u0142kowitym zarzuceniu) zawa\u017cy\u0142y inne, pilniejsze plany kompozytorskie, a mo\u017ce kwestie natury wyznaniowej\u2026
\nPozostawione przez kompozytora fragmenty s\u0105 najwy\u017cszej pr\u00f3by, mimo \u017ce Mozartowi nie udaje si\u0119 dosi\u0119gn\u0105\u0107 idea\u0142u czysto\u015bci stylistycznej. Msza c-moll jest bowiem dzie\u0142em nieustannie oscyluj\u0105cym pomi\u0119dzy modelem\u2026 teatru operowego, a wzorcami muzyki sakralnej, obci\u0105\u017conymi retoryczn\u0105 tradycj\u0105 barokow\u0105. Do tych pierwszych zalicza si\u0119 np. \u201eLaudamus te\u201d czy \u201eEt incarnatus\u201d, kt\u00f3re s\u0105 faktycznie wirtuozowskimi ariami, jakich nie powstydzi\u0142yby si\u0119 bohaterki Mozartowskich oper. Najprawdziwsze per\u0142y muzyki religijnej stanowi\u0105 fragmenty z drugiego \u201ebieguna\u201d. W kompozycji uwag\u0119 przykuwa relatywnie du\u017cy udzia\u0142 czynnika polifonicznego (wspania\u0142e fugi z Kyrie czy \u201eCum Sancto Spiritu\u201d), chocia\u017c chyba za szczytowe osi\u0105gni\u0119cie Mozarta w Mszy c-moll uzna\u0107 trzeba ch\u00f3ralny odcinek \u201eQui tollis peccata mundi\u201d. Ta g\u0119sto schromatyzowana passacaglia, wzniesiona na schemacie opadaj\u0105cego basu i obfituj\u0105ca w retoryczno-muzyczne figury cierpienia idealnie przylega do tekstu nios\u0105cego w\u0105tek grzech\u00f3w \u015bwiata.
\nMimo \u017ce Msza c-moll Mozarta faktycznie w niczym nie ust\u0119puje tak\u017ce niedoko\u0144czonemu Requiem tego tw\u00f3rcy, zapewne fakt, \u017ce nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u0105 romantyczna legenda dzie\u0142a pisanego w przeczuciu nadci\u0105gaj\u0105cej \u015bmierci, do niedawna, je\u015bli nie liczy\u0107 jednej chybionej pr\u00f3by z pocz\u0105tku XX wieku, funkcjonowa\u0142a w \u017cyciu koncertowym jako tw\u00f3r niekompletny (podczas gdy znamy ju\u017c dzi\u015b co najmniej trzy wersje zako\u0144czenia Requiem). Trudu doko\u0144czenia Mszy c-moll podj\u0105\u0142 si\u0119 jednak ostatnio Robert D. Levin, wybitny pianista i muzykolog w jednej osobie, czyni\u0105c to na zam\u00f3wienie Carnegie Hall i w porozumieniu z dyrygentem Helmuthem Rillingiem. Levin skrupulatnie uzupe\u0142ni\u0142 kilka brakuj\u0105cych ogniw. Tam gdzie by\u0142o to mo\u017cliwe wykorzysta\u0142 istniej\u0105ce kompozytorskie szkice i domniemane pierwowzory (np. fragmenty pochodz\u0105cej z 1785 roku kantaty Davidde penitente, w kt\u00f3rej Mozart rozwin\u0105\u0142 pewne pomys\u0142y zarysowane w Mszy c-moll), a tam gdzie nie istnia\u0142y \u017cadne wskaz\u00f3wki \u2013 jak w przypadku Agnus Dei \u2013 po prostu ca\u0142kowicie zaufa\u0142 inwencji w\u0142asnej i stylistycznej intuicji. Czy bardzo pozytywnie przyj\u0119ty przez krytyk\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 efekt pracy Levina przyjmie si\u0119 w przysz\u0142ym \u017cyciu koncertowym czy te\u017c nie \u2013 o tym zadecyduje niedaleka przysz\u0142o\u015b\u0107, w tym r\u00f3wnie\u017c wykonanie skompletowanej wersji Mszy c-moll na tegorocznym Festiwalu Beethovenowskim w Warszawie.
\nMarcin Gmys<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wolfgang Amadeus Mozart Msza c-moll KV 427 U genezy powstania Mszy c-moll le\u017cy \u015blubowanie, jakie Mozart z\u0142o\u017cy\u0142 swej narzeczonej Konstancji (1783). Przyrzek\u0142, \u017ce je\u015bli zdo\u0142a j\u0105 po\u015blubi\u0107, to po powrocie do rodzinnego Salzburga skomponuje wielki cykl mszalny. Ostatecznie marzenie Mozarta spe\u0142ni\u0142o si\u0119, natomiast gorszy los spotka\u0142 dan\u0105 obietnic\u0119. Wprawdzie kompozytor napisa\u0142 oko\u0142o godziny muzyki, jednak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-257","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-m"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=257"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":258,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/257\/revisions\/258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}