Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847)
\nKoncert skrzypcowy e-moll op. 64<\/b><\/p>\n
Koncert e-moll powsta\u0142 we wrze\u015bniu 1844 roku w Soden ko\u0142o Frankfurtu, gdzie Mendelssohn z rodzin\u0105 sp\u0119dzali swe pierwsze od d\u0142u\u017cszego czasu wsp\u00f3lne wakacje. 13 marca roku nast\u0119pnego w Lipsku koncertmistrz orkiestry Gewandhausu Ferdinand David wykona\u0142 dzie\u0142o po raz pierwszy z wielkim sukcesem. By\u0142o ono zreszt\u0105 od pocz\u0105tku przeznaczone dla niego. A w\u0142a\u015bnie dobieg\u0142 kresu fatalny w skutkach dla zdrowia Mendelssohna uk\u0142ad z kr\u00f3lem pruskim Fryderykiem Wilhelmem IV, kt\u00f3ry zobowi\u0105zywa\u0142 kompozytora do reorganizacji \u017cycia muzycznego w Berlinie. Niezale\u017cny finansowo tw\u00f3rca nie musia\u0142 podejmowa\u0107 si\u0119 tej pracy. Chcia\u0142 tego. Jednak w ci\u0105gu kilku lat sp\u0119dzonych w Berlinie przekona\u0142 si\u0119, \u017ce nawet maj\u0105c po swojej stronie kr\u00f3la nie mo\u017cna zdzia\u0142a\u0107 niczego maj\u0105c przeciw sobie g\u0142upot\u0119, z\u0142\u0105 wol\u0119 i biurokracj\u0119. Wszystko, czego nie m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 w stolicy, zrealizowa\u0142 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 w Lipsku.
\nKoncert z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jest wyrazem nadziei na odmian\u0119 losu. Jest dzie\u0142em pe\u0142nym energii, harmonii, \u015bwiadectwem powrotu do r\u00f3wnowagi. Od razu te\u017c zosta\u0142 uznany za arcydzie\u0142o i jako jedno z nielicznych dzie\u0142 Mendelssohna nie ulecia\u0142 z pami\u0119ci potomnych w czasach, kiedy nazwisko jego tw\u00f3rcy znalaz\u0142o si\u0119 na li\u015bcie zakazanych przez hitlerowski re\u017cim. Niestety \u2013 w\u0142a\u015bnie ta doskona\u0142o\u015b\u0107, klasyczno\u015b\u0107 Koncertu sprawi\u0142a by\u0107 mo\u017ce, \u017ce wydaje si\u0119 on dzi\u015b dzie\u0142em \u201ebezproblemowym\u201d, g\u0142adkim, wykonywanym w \u0142atwej, sentymentalnej manierze, tak nies\u0142usznie uwa\u017canej za cech\u0119 stylu Mendelssohna.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza (Allegro molto appassionato) rozpoczynaj\u0105 skrzypce solo na tle faluj\u0105cego akompaniamentu t\u0119tni\u0105cym emocj\u0105 tematem o bardzo precyzyjnym rysunku. Nadawanie d\u017awi\u0119kom dodatkowych impuls\u00f3w przez ich rytmiczne przygotowanie obserwujemy te\u017c w temacie drugim. Tkanka muzyczna jest w tej cz\u0119\u015bci g\u0119sta, narracja toczy si\u0119 bez wytchnienia, nie ma tu miejsc pustych, wszystko bowiem wype\u0142niaj\u0105 zaaferowane figuracje skrzypiec.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 druga (Andante) z\u0142\u0105czona z poprzedni\u0105 attacca, ma stosunkowo prost\u0105, tr\u00f3jdzieln\u0105 form\u0119. Jest to w\u0142a\u015bciwie intermezzo w rytmie siciliany o bardzo intensywnej melodyce, \u015bpiewne i bezpretensjonalne.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 trzeci\u0105 poprzedza \u0142\u0105cznik (Allegretto non troppo) zawieraj\u0105cy echo g\u0142\u00f3wnego tematu cz\u0119\u015bci pierwszej. Dopiero teraz nast\u0119puje b\u0142yskotliwe rondo (Allegro molto vivace) w ca\u0142o\u015bci utrzymane w specyficznej atmosferze niedawno uko\u0144czonej muzyki do Snu nocy letniej Szekspira. Fina\u0142 \u00f3w cechuje jedyne w swoim rodzaju po\u0142\u0105czenie motoryki z lekko\u015bci\u0105 faktury i \u015bpiewno\u015bci\u0105 \u2013 jest to styl, kt\u00f3ry Mendelssohn wypracowa\u0142 bardzo wcze\u015bnie, jeszcze oko\u0142o roku 1826. W Koncercie przybra\u0142 on zachwycaj\u0105c\u0105, wirtuozowsk\u0105 posta\u0107. Lekko\u015b\u0107 nie oznacza tu jednak braku ci\u0119\u017caru gatunkowego. Przeciwnie \u2013 jest Koncert dzie\u0142em niepowtarzalnym, nie do pomylenia z jakimkolwiek innym, do pewnego stopnia modelowym, o czym \u015bwiadczy dalsza historia gatunku a\u017c po wiek XX.<\/p>\n
Maciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847) Koncert skrzypcowy e-moll op. 64 Koncert e-moll powsta\u0142 we wrze\u015bniu 1844 roku w Soden ko\u0142o Frankfurtu, gdzie Mendelssohn z rodzin\u0105 sp\u0119dzali swe pierwsze od d\u0142u\u017cszego czasu wsp\u00f3lne wakacje. 13 marca roku nast\u0119pnego w Lipsku koncertmistrz orkiestry Gewandhausu Ferdinand David wykona\u0142 dzie\u0142o po raz pierwszy z wielkim sukcesem. By\u0142o ono zreszt\u0105 od pocz\u0105tku […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-m"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=255"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/255\/revisions\/256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}