Symfonia ta powstawa\u0142a r\u00f3wnocze\u015bnie z Symfoni\u0105 V (kt\u00f3rej historia jest jednak znacznie d\u0142u\u017csza) i razem z ni\u0105 zosta\u0142a po raz pierwszy wykonana na koncercie 22 XII 1808 roku w Wiedniu. Pomimo wszelkich r\u00f3\u017cnic odnajdziemy pomi\u0119dzy dzie\u0142ami tymi wiele zbie\u017cno\u015bci, zw\u0142aszcza w sferze brzmienia, najwi\u0119cej jednak wi\u0105\u017ce Pastoraln\u0105 z nieco wcze\u015bniejszym Koncertem skrzypcowym op. 61.
\nNie jest to obraz si\u0142 natury. Raczej autoportret z natur\u0105 w tle. To tw\u00f3rca oddycha szerzej po przyje\u017adzie na wie\u015b, to on rozmy\u015bla nad strumykiem, przys\u0142uchuje si\u0119 grze kapeli, wraz z ni\u0105 chroni si\u0119 przed burz\u0105, to w jego imaginacji rodzi si\u0119 pie\u015b\u0144 dzi\u0119kczynna, kt\u00f3r\u0105 zgodnie z konwencjami sentymentalizmu ka\u017ce \u015bpiewa\u0107 pastuszkowi, czy te\u017c raczej sobie samemu ze zbyt wielkim kapeluszem na g\u0142owie i kijem pasterskim w r\u0119ce. Taka jest ta \u201esymfonia pasterska\u201d. Wyrasta z ducha estetyki Rousseau, nie Schillera.
\nAle to w\u0142a\u015bnie w niej wida\u0107 jak na d\u0142oni, \u017ce Beethoven stoi na rozdro\u017cu pomi\u0119dzy klasycyzmem i romantyzmem. Romantyczne jest wysuni\u0119cie na plan pierwszy osobistych uczu\u0107. Sam Beethoven wyra\u017anie zaznacza to w nag\u0142\u00f3wku (\u201ewi\u0119cej uczucia ni\u017c malarstwa d\u017awi\u0119kowego\u201d), jakby nie by\u0142 pewien zrozumienia swych intencji a mo\u017ce nawet doskona\u0142o\u015bci u\u017cytych \u015brodk\u00f3w. Ale t\u0142o \u2013 owa natura \u2013 to klasycystyczny, sielankowy krajobraz. Nie przejmuj\u0105cy pejza\u017c g\u00f3rski z ostrymi konturami i dramatycznym \u015bwiat\u0142ocieniem, nie ryk wodospadu ani \u201epuszczy g\u0142\u0119biny\u201d, lecz podwiede\u0144ska wioska z leniwym strumykiem, w kt\u00f3rym zapewne brodzi \u017cywy inwentarz. Kuku\u0142ki i turkawki, kt\u00f3rych g\u0142osy s\u0142ycha\u0107 po\u015br\u00f3d miarowego plusku wody, wzi\u0119te s\u0105 jakby z Haydnowskiego Stworzenia \u015bwiata. Nawet Burza nie tyle przera\u017ca, co informuje o swej obecno\u015bci, cho\u0107 pierwsze krople deszczu, kt\u00f3re rozp\u0119dzaj\u0105 kapel\u0119, odmalowane s\u0105 bardzo sugestywnie, a sama stylizacja ludowej muzyki w Weso\u0142ej zabawie wie\u015bniak\u00f3w zbli\u017ca si\u0119 do autentyku jak nigdy dot\u0105d.
\nWygl\u0105da na to, \u017ce Beethoven nie czu\u0142 si\u0119 zbyt dobrze w roli ilustratora, a raczej czu\u0142 si\u0119 w niej, jak w obcej sk\u00f3rze, dlatego wspomnian\u0105 adnotacj\u0105 chcia\u0142 odsun\u0105\u0107 t\u0119 niezb\u0119dn\u0105 \u2013 jak wida\u0107 s\u0105dzi\u0142 \u2013 warstw\u0119 na plan dalszy, cho\u0107 wiedzia\u0142, \u017ce to zapewne ona przyci\u0105gnie s\u0142uchaczy.
\nBo to, co najwa\u017cniejsze w Symfonii Pastoralnej, zawarte jest w sferze osobistej. G\u0142\u0119bokie ukojenie, jakiego do\u015bwiadcza tw\u00f3rca po przybyciu na wie\u015b (i wyrwaniu si\u0119 z przyt\u0142aczaj\u0105cej atmosfery miasta), oddaje w I cz\u0119\u015bci temat o zupe\u0142nie nowym pokroju \u2013 pozbawionym wewn\u0119trznej dynamiki, na co badacze nieraz ju\u017c zwracali uwag\u0119. A mimo to muzyka stale narasta w miar\u0119, jak podnosi si\u0119 temperatura \u201epogodnych uczu\u0107\u201d. Podobnie w Scenie nad strumykiem, kt\u00f3ra z konwencjonalnego obrazka przekszta\u0142ca si\u0119 w prawdziw\u0105 \u201epie\u015b\u0144 duszy\u201d sytej szcz\u0119\u015bcia, bo wolnej od wszelkich codziennych pragnie\u0144. I na koniec \u2013 Pie\u015b\u0144 pasterska. Szcz\u0119\u015bliwe i dzi\u0119kczynne uczucia po burzy. Mo\u017cna j\u0105 rzecz jasna rozumie\u0107 metaforycznie. Burza, kt\u00f3r\u0105 s\u0142yszeli\u015bmy, mia\u0142a by\u0107 mo\u017ce miejsce w duszy, nie w przyrodzie. Tym niemniej poczucie szcz\u0119\u015bcia i wdzi\u0119czno\u015bci jest jak najbardziej rzeczywiste. Tak bardzo, \u017ce Beethoven nie waha\u0142 si\u0119 dokona\u0107 o wiele wa\u017cniejszej ingerencji w form\u0119 symfonii ni\u017c by\u0142o ni\u0105 samo zwi\u0119kszenie liczby ogniw cyklu. Oto pierwszy fina\u0142 hymniczny. Pierwszy rzeczywisty kontakt pie\u015bni i symfonii \u2013 dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych gatunk\u00f3w muzyki XIX wieku. Pierwsza \u2013 na tak\u0105 skal\u0119 \u2013 apoteoza uczu\u0107 wyra\u017cona \u015brodkami czysto muzycznymi.
\nI kto powie, \u017ce to nie Beethoven by\u0142 najwi\u0119kszym prawodawc\u0105 muzyki doby romantyzmu?
\nMaciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Symfonia ta powstawa\u0142a r\u00f3wnocze\u015bnie z Symfoni\u0105 V (kt\u00f3rej historia jest jednak znacznie d\u0142u\u017csza) i razem z ni\u0105 zosta\u0142a po raz pierwszy wykonana na koncercie 22 XII 1808 roku w Wiedniu. Pomimo wszelkich r\u00f3\u017cnic odnajdziemy pomi\u0119dzy dzie\u0142ami tymi wiele zbie\u017cno\u015bci, zw\u0142aszcza w sferze brzmienia, najwi\u0119cej jednak wi\u0105\u017ce Pastoraln\u0105 z nieco wcze\u015bniejszym Koncertem skrzypcowym op. 61. Nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=245"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":368,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/245\/revisions\/368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}