Msza C-dur op. 86 powsta\u0142a w 1807 roku na zam\u00f3wienie ksi\u0119cia Miko\u0142aja II Eszterh\u00e1zy. Jej prawykonanie odby\u0142o si\u0119 13 wrze\u015bnia tego samego roku pod dyrekcj\u0105 kompozytora w Bergkirche w Eisenstadt.
\nKa\u017cdego roku ksi\u0105\u017c\u0119 Miko\u0142aj II zamawia\u0142 msz\u0119 u znanego kompozytora, kt\u00f3ra u\u015bwietnia\u0142a uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo odprawiane w dniu imienin jego \u017cony, ksi\u0119\u017cnej Marii Hermenegildy. Z tej okazji Haydn, wieloletni kompozytor dworu Eszterh\u00e1zych, napisa\u0142 sze\u015b\u0107 swoich ostatnich mszy. Zam\u00f3wienie otrzymywa\u0142 m.in. J.N. Hummel, a pod koniec 1706 roku wyr\u00f3\u017cniono nim Beethovena. Kompozytor zaj\u0119ty w\u00f3wczas prac\u0105 nad V Symfoni\u0105 przyj\u0105\u0142 zobowi\u0105zanie z p\u00f3\u0142rocznym op\u00f3\u017anieniem (do\u0142\u0105czy\u0142 tak\u017ce list od swego lekarza z po\u015bwiadczeniem, \u017ce by\u0142 chory) pisz\u0105c, \u017ce czyni to z boja\u017aliwo\u015bci\u0105, gdy\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 jest przyzwyczajony do \u201eniezr\u00f3wnanych dzie\u0142 wielkiego Haydna\u201d. Msza, komponowana r\u00f3wnocze\u015bnie z VI Symfoni\u0105 \u201ePastoraln\u0105\u201d, zosta\u0142a ch\u0142odno przyj\u0119ta. Pierwszy biograf Beethovena, Schindler, przytacza dwuznaczne s\u0142owa ksi\u0119cia po jej prawykonaniu: \u201eAle\u017c, m\u00f3j drogi Beethovenie, c\u00f3\u017c to znowu Pan zrobi\u0142?\u201d Ura\u017cony kompozytor szybko opu\u015bci\u0142 dw\u00f3r w Eisenstadt i wycofa\u0142 pierwotn\u0105 dedykacj\u0119. Msza wydana zosta\u0142a dopiero po pi\u0119ciu latach, w 1812 roku, i zadedykowana zosta\u0142a jednemu z protektor\u00f3w Beethovena, Ksi\u0119ciu Ferdynandowi Kinsky`emu, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do jej publikacji.
\nKrytyczn\u0105 ocen\u0119 pierwszej z dw\u00f3ch mszy Beethovena zweryfikowa\u0142y dopiero pokolenia nast\u0119pne. Doceniono jej mistrzowsk\u0105 form\u0119 po\u0142\u0105czon\u0105 z g\u0142\u0119bi\u0105 religijnego odczytania tekstu. W generalnej strukturze dzie\u0142a widoczne pod\u0105\u017canie za wzorami wielkich poprzednik\u00f3w prze\u0142amywane jest nowymi i oryginalnymi rozwi\u0105zaniami. Nale\u017c\u0105 do nich m.in.: rozpocz\u0119cie Kyrie przez g\u0142osy basowe ch\u00f3ru bez akompaniamentu instrumentalnego, czy fragment Sanctus, w kt\u00f3rym ch\u00f3rowi towarzysz\u0105 wy\u0142\u0105cznie kot\u0142y. W ca\u0142ym dziele g\u0142osy wokalne wyra\u017anie dominuj\u0105 nad partiami instrumentalnymi. Kwartet solist\u00f3w \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z ch\u00f3rem tworz\u0105c w nieustannych dialogach kontrasty kolorystyczno-dynamiczne. \u017baden z fragment\u00f3w Mszy nie zosta\u0142 te\u017c opracowany jako solowa aria. Te indywidualne cechy dzie\u0142a wynikaj\u0105 z odczytywania tekstu mszy na spos\u00f3b dramatyczny i przek\u0142adaniu niuans\u00f3w tre\u015bci poprzez dob\u00f3r odpowiedniego wyrazu muzycznego. \u201eS\u0105dz\u0119, \u017ce potraktowa\u0142em tekst w spos\u00f3b wcze\u015bniej niespotykany\u201d pisa\u0142 do wydawc\u00f3w Beethoven domagaj\u0105c si\u0119 zamieszczenia niemieckiego t\u0142umaczenia tekstu mszy i w tym upatruj\u0105c brak zrozumienia swoich intencji. J\u0119zyk muzyczny dzie\u0142a w pe\u0142ni reprezentatywny dla \u015brodkowego okresu tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora niesie w sobie zapowied\u017a rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re dojd\u0105 do g\u0142osu w pisanej pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej Missa solemnis.
\nKyrie (Andante, C-dur), o zgodnej z tradycj\u0105 formie repryzowej, wprowadza seraficzny nastr\u00f3j podkre\u015blony subteln\u0105 instrumentacj\u0105, z kt\u00f3rej wy\u0142\u0105czone zosta\u0142y flety, tr\u0105bki i kot\u0142y.
\nMajestatyczne okrzyki ch\u00f3ru rozpoczynaj\u0105 Glori\u0119 i wyznaczaj\u0105 uroczysty nastr\u00f3j jej fragment\u00f3w skrajnych (Allegro, C-dur). Wyciszony fragment \u015brodkowy (Andante, f-moll) z tekstem Qui tollis pecata mundi jest b\u0142agaln\u0105 modlitw\u0105 \u015bpiewan\u0105 przez kwartet solist\u00f3w i kontynuowan\u0105 przez ch\u00f3r. Nastr\u00f3j pocz\u0105tkowy powraca wraz z rozbudowan\u0105 ch\u00f3raln\u0105 fug\u0105 Quonima tu solus Sanctus.
\nCentralne Credo jest najbardziej wizjonersk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu. Jego dramatyczna narracja muzyczna obfituje w nag\u0142e zwroty wyrazowe wynikaj\u0105ce z pod\u0105\u017cania za tekstem i uwydatniania jego obrazowo-symbolicznych znacze\u0144. Fragment pierwszy (Allegro con brio, C-dur) jest pe\u0142nym si\u0142y i pewno\u015bci wyznaniem wiary intonowanym przez ch\u00f3r. \u0141agodny i spokojny \u015bpiew solist\u00f3w rozpoczyna skontrastowany fragment drugi (Adagio, c-moll) ze s\u0142owami Et incarnatus est opisuj\u0105cymi cud wcielenia. Zostaje on przerwany lamentem ch\u00f3ru \u2013 Crucifixus \u2013 przypominaj\u0105cym wydarzenia pasji. Gwa\u0142town\u0105 zmian\u0119 nastroju wprowadza bas solo \u2013 Et resurexit \u2013 rozpoczynaj\u0105cy fragment trzeci (Allegro, C-dur). Radosno-triumfalny charakter towarzyszy tu opisowi Zmartwychwstania i Wniebowst\u0105pienia. Zgodnie z tradycj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zamyka fuga na s\u0142owach et vitam venturi (Vivo, C-dur) ukazuj\u0105ca wiar\u0119 w \u017cycie wieczne.
\nDelikatny wst\u0119p instrumentalny rozpoczyna Sanctus (Adagio, A-dur), kt\u00f3rego \u0142agodny ton podejmuje nast\u0119pnie ch\u00f3r a capella. Impulsywny fragment Pleni sunt coeli (Allegro) prowadzi do fugata Osanna. Jego narracj\u0119 przerywa wej\u015bcie solist\u00f3w a cappella intonuj\u0105cych tekst Benedictus (Allegretto, F-dur). Liryczny \u015bpiew kwartetu solowego wspierany dopowiedzeniami ch\u00f3ru przywraca nastr\u00f3j pocz\u0105tkowy. W zako\u0144czeniu podj\u0119te zostaje radosne fugato Osanna ch\u00f3ru (Allegro, A-dur).
\nB\u0142agalna modlitwa ch\u00f3ru Agnus Dei (Poco andante, c-moll) przechodzi w pe\u0142en wiary i nadziei dialog solist\u00f3w z ch\u00f3rem na s\u0142owach dona nobis pacem (Allegro, C-dur). W ch\u00f3ralnej kodzie (Andante) powraca materia\u0142 muzyczny cz\u0119\u015bci wst\u0119pnej, Kyrie, tworz\u0105c muzyczn\u0105 klamr\u0119 cyklu.
\nEwa Siemdaj<\/p>\n
Kyrie
\nKyrie eleison.
\nChriste eleison.
\nKyrie eleison.<\/p>\n
Gloria
\nGloria in excelsis Deo.
\nEt in terra pax hominibus bonae voluntatis.
\nLaudamus te.
\nBenedicimus te.
\nAdoramus te.
\nGlorificamus te.
\nGratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam.
\nDomine Deus, Rex caelestis, Deus Pater omnipotens.
\nDomine Fili unigenite, Iesu Christe.
\nDomine Deus, Agnus Dei, Filius Patris.
\nQui tollis peccata mundi, miserere nobis.
\nQui tollis peccata mundi, suscipe deprecationem nostram.
\nQui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis.
\nQuoniam tu solus Sanctus.
\nTu solus Dominus.
\nTu solus Altissimus, Iesu Christe.
\nCum Sancto Spiritu, in gloria Dei Patris.
\nAmen.<\/p>\n
Credo
\nCredo in unum Deum.
\nPatrem omnipotentem,
\nfactorem caeli et terrae,
\nvisibilium omnium et invisibilium.
\nEt in unum Dominum
\nJesum Christum,
\nFilium Dei unigenitum,
\nEt ex Patre natum ante omnia saecula.
\nDeum de Deo, lumen de lumine,
\nDeum verum de Deo vero.
\nGenitum, non factum,
\nconsubstantialem Patri:
\nper quem omnia facta sunt.
\nQui propter nostram salutem
\ndescendit de caelis.
\nEt incarnatus est de Spiritu Sancto
\nex Maria Virgine:
\nEt homo factus est.
\nCrucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato:
\npassus, et sepultus est.
\nEt resurrexit tertia die,
\nsecundum scripturas.
\nEt ascendit in caelum:
\nsedet ad dexteram Patris.
\nEt iterum venturus est
\ncum gloria judicare vivos et mortuos:
\nCujus regni non erit finis.
\nEt in Spiritum sanctum Dominum,
\net vivificantem:
\nQui ex Patre, Filioque procedit.
\nQui cum Patre, et Filio simul adoratur,
\net conglorificatur:
\nQui locutus est per Prophetas.
\nEt unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam.
\nConfiteor unum baptisma
\nin remissionem peccatorum.
\nEt expecto resurrectionem mortuorum
\nEt vitam venturi saeculi.
\nAmen.<\/p>\n
Sanctus
\nSanctus, Sanctus, Sanctus,
\nDominus Deus Sabaoth.
\nPleni sunt coeli et terra gloria tua.
\nHosanna in excelsis.<\/p>\n
Benedictus
\nBenedictus qui venit
\nin nomine Domini.
\nHosanna in excelsis.<\/p>\n
Agnus Dei
\nAgnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
\nAgnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
\nAgnus Dei, qui tollis peccata mundi, dona nobis pacem<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Msza C-dur op. 86 powsta\u0142a w 1807 roku na zam\u00f3wienie ksi\u0119cia Miko\u0142aja II Eszterh\u00e1zy. Jej prawykonanie odby\u0142o si\u0119 13 wrze\u015bnia tego samego roku pod dyrekcj\u0105 kompozytora w Bergkirche w Eisenstadt. Ka\u017cdego roku ksi\u0105\u017c\u0119 Miko\u0142aj II zamawia\u0142 msz\u0119 u znanego kompozytora, kt\u00f3ra u\u015bwietnia\u0142a uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo odprawiane w dniu imienin jego \u017cony, ksi\u0119\u017cnej Marii Hermenegildy. Z tej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-237","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=237"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":364,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/237\/revisions\/364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}