Dzie\u0142o to powsta\u0142o w roku 1806, wkr\u00f3tce po IV Symfonii i IV Koncercie fortepianowym, r\u00f3wnolegle z Kwartetami op. 59. Po wiede\u0144skim prawykonaniu z udzia\u0142em Franza Clementa (23 XII 1806) skrytykowano nu\u017c\u0105ce powt\u00f3rzenia \u201epospolitych fragment\u00f3w\u201d. Ale trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce Koncert skrzypcowy, wykraczaj\u0105cy poza \u00f3wczesne poj\u0119cie gatunku, jest dzie\u0142em tajemniczym i nie\u0142atwym zar\u00f3wno w wykonaniu, jak i odbiorze.
\n\u2022 Tempo cz\u0119\u015bci I (Allegro ma non troppo) \u2013 to tempo inicjalne IX Symfonii i wielkich dzie\u0142 2. po\u0142owy stulecia, niemal Brucknerowskie \u201enicht zu schnell\u201d. Norm\u0105 u Beethovena by\u0142o dot\u0105d Allegro con brio \u2013 tutaj czas up\u0142ywa jakby w rytm zjawisk natury. Odmierza go pi\u0119\u0107 r\u00f3wnych uderze\u0144 kot\u0142\u00f3w \u2013 o\u015b konstrukcyjna ogniwa, jego jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o energii. Ani bowiem g\u0142\u00f3wny, hymniczny temat, przywo\u0142uj\u0105cy echo Dona nobis pacem z Harmoniemesse Haydna, ani te\u017c \u015bpiewny temat drugi \u2013 oba diatoniczne, rytmicznie proste, inicjowane legato przez ch\u00f3r instrument\u00f3w d\u0119tych \u2013 nie s\u0105 czynnikiem rozwoju, lecz przedmiotem kontemplacji. Ich istot\u0105 jest trwanie w niemal niezmienionej postaci, st\u0105d owe powt\u00f3rzenia, kt\u00f3re dotycz\u0105 tak\u017ce prostych motyw\u00f3w \u0142\u0105cznika i epilogu, wreszcie ca\u0142ych struktur. Charakter partii solowej pog\u0142\u0119bia to odczucie. Jej p\u0142ynne figuracje \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 w osobliwy kompleks barw z fagotami lub klarnetami, s\u0142u\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie cieniowaniu ekspresji melodycznej. Pod koniec przetworzenia skrzypce solo wprowadzaj\u0105 my\u015bl ca\u0142kiem now\u0105 (g-moll), rozpi\u0119t\u0105 ponad peda\u0142ow\u0105 struktur\u0105 utworzon\u0105 z cichych, przeci\u0105g\u0142ych d\u017awi\u0119k\u00f3w i obsesyjnych, miarowych uderze\u0144, kt\u00f3re zwolna ogarniaj\u0105 ca\u0142e spektrum brzmienia. Tu, jeden jedyny raz w ca\u0142ym Koncercie, ale za to z niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0105, daje o sobie zna\u0107 narastanie napi\u0119cia przygotowuj\u0105ce kulminacj\u0119 g\u0142\u00f3wnego tematu. Repryza przebiega w nastroju o\u017cywienia, brzmienie orkiestry jest tu pe\u0142niejsze, a w partii skrzypiec pojawiaj\u0105 si\u0119 oktawy i akordy. Ze s\u0142ynnych kadencji solowych J. Joachima i F. Kreislera ta druga idealnie przystaje do klimatu nadchodz\u0105cego zako\u0144czenia, kt\u00f3rego posta\u0107 dowodzi, \u017ce ka\u017cde z arcydzie\u0142 Beethovena stanowi byt odr\u0119bny i niepowtarzalny. Miejsce \u201edrugiego przetworzenia\u201d zajmuje tu apoteoza liryzmu, naczelnej kategorii dzie\u0142a. Uosabia j\u0105 melodia drugiego tematu w skrzypcach solo, zaledwie podparta sk\u0105pym pizzicato, w skupieniu, lecz dobitnie dopowiadaj\u0105ca swe ostatnie s\u0142owo.
\n\u2022 Cz\u0119\u015b\u0107 II (Larghetto, G-dur)) podtrzymuje klimat skupienia, czemu sprzyja jedno\u015b\u0107 tonalna wszystkich cz\u0105stek, ale sam stroficzny temat szerokim \u0142ukiem si\u0119ga a\u017c po tonacj\u0119 Fis-dur. Forma rozwija si\u0119 zrazu jako wariacje, lecz po zdecydowanej powt\u00f3rce tematu w orkiestrze nast\u0119puje fantazyjna, akompaniowana cadenza zawieraj\u0105ca nowy epizod melodyczny. Na kr\u00f3tko powraca pierwotny porz\u0105dek \u2013 3. wariacja g\u0142osu solowego ponad tematem w pizzicato \u2013 aby ust\u0105pi\u0107 w ko\u0144cu improwizacyjnej narracji cadenzy.
\n\u2022 Recytatywny \u0142\u0105cznik prowadzi wprost do cz\u0119\u015bci III (Rondo. Allegro), kt\u00f3rej wyraz kszta\u0142tuj\u0105 intonacje pie\u015bniowe. Wprowadzony przez skrzypce refren, zamaszysty, jakby z pie\u015bni tanecznej rodem, jest zn\u00f3w \u015bci\u015ble diatoniczny, podobnie jak intonowany przez rogi \u0142\u0105cznik, nawi\u0105zuj\u0105cy do tradycji \u201emuzyki my\u015bliwskiej\u201d. Pierwszy kuplet (A-dur) podchwytuje nastr\u00f3j refrenu, natomiast kuplet drugi (g-moll) jest pi\u0119kn\u0105 pie\u015bni\u0105 o balladowych rysach, prowadzon\u0105 przez skrzypce w dialogu z fagotem. Im bli\u017cej ko\u0144ca, tym bardziej efektowna staje si\u0119 partia solowa, a barwy orkiestry przywodz\u0105 na my\u015bl Symfoni\u0119 Pastoraln\u0105. Wra\u017cenie to pog\u0142\u0119bia efektowna i zarazem subtelnie dowcipna koda nast\u0119puj\u0105ca po kr\u00f3tkiej kadencji \u2013 to z pewno\u015bci\u0105 ten sam Beethoven, bez maski tytana, z g\u0142\u0119boko ludzk\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 ws\u0142uchany w g\u0142os natury.
\nMaciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzie\u0142o to powsta\u0142o w roku 1806, wkr\u00f3tce po IV Symfonii i IV Koncercie fortepianowym, r\u00f3wnolegle z Kwartetami op. 59. Po wiede\u0144skim prawykonaniu z udzia\u0142em Franza Clementa (23 XII 1806) skrytykowano nu\u017c\u0105ce powt\u00f3rzenia \u201epospolitych fragment\u00f3w\u201d. Ale trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce Koncert skrzypcowy, wykraczaj\u0105cy poza \u00f3wczesne poj\u0119cie gatunku, jest dzie\u0142em tajemniczym i nie\u0142atwym zar\u00f3wno w wykonaniu, jak i […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-235","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=235"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":363,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235\/revisions\/363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}