Scena i aria Ah Perfido na sopran i orkiestr\u0119 to wczesne dzie\u0142o Beethovena, kt\u00f3re umieszcza jego jak\u017ce na og\u00f3\u0142 rewolucyjn\u0105 sztuk\u0119 w zgo\u0142a odmiennym kontek\u015bcie. Wielka wokalna tradycja rodem z neapolita\u0144skiej opera seria nie wydawa\u0142a si\u0119 nigdy stanowi\u0107 jakiegokolwiek punktu odniesienia dla mistrza z Bonn. Tymczasem scena Ah perfido skomponowana do tekstu Pietra Metastasia \u2013 niemal\u017ce ikony dramatycznej muzyki wokalnej XVIII wieku \u2013 w\u0142a\u015bnie cofa nas pod wieloma wzgl\u0119dami w odleg\u0142\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Koncepcja dzie\u0142a nawi\u0105zuje bowiem do maksymalnie skontrastowanej barokowej afektacji, gdzie b\u00f3l s\u0105siaduje z gniewem, a rozpacz z t\u0119sknot\u0105. Dramatyczny kontekst arii stanowi relacja Deidamii i Achillesa. Rozpacz kobiety porzuconej przez antycznego herosa by\u0142a tematem niezliczonej ilo\u015bci oper, a w\u015br\u00f3d arii odtr\u0105conej kochanki znajdujemy cho\u0107by mistrzowsk\u0105 M\u2019hai resa infelice z H\u00e4ndlowskiej Deidamii. Jest jeszcze inny niezwykle istotny trop Beethovenowskiej kompozycji. Adresatk\u0105 Ah perfido by\u0142a Josepha Du\u0161ek, dla kt\u00f3rej Mozart skomponowa\u0142 niegdy\u015b ari\u0119 koncertow\u0105 Bella mia fiamma (KV 525). Je\u015bli chodzi o kwesti\u0119 formaln\u0105 i zastosowane \u015brodki techniki kompozytorskiej, to Mozartowskie dzie\u0142o by\u0142o niew\u0105tpliwie punktem wyj\u015bcia dla m\u0142odego Beethovena.
\nKompozycj\u0119 rozpoczyna d\u0142ugi, burzliwy recytatyw, w kt\u00f3rym bohaterka wyra\u017ca dojmuj\u0105ce uczucie pogardy, by potem przej\u015b\u0107 do lamentu nad nag\u0142ym ch\u0142odem serca Achillesa. Fluktuuj\u0105cym emocjom towarzyszy maksymalnie skontrastowana muzyka: zmiany temp i nieustanne agitato orkiestry. Inicjalne accompagnato uk\u0142ada si\u0119 we wst\u0119p prowadz\u0105cy s\u0142uchacza do w\u0142a\u015bciwej arii, kt\u00f3ra jest emocjonalnym rdzeniem kompozycji. To moment wyciszenia, w kt\u00f3rym bohaterka pogr\u0105\u017cona w t\u0119sknocie po raz kolejny b\u0142aga o to, by nie zosta\u0107 odrzucon\u0105. Prawem kontrastu powraca znowu szybkie Allegro, a wraz z nim emocjonalna furia. Ostatnia faza kompozycji to przestrze\u0144 agogicznych kontrast\u00f3w. Dramatyzm co chwil\u0119 ust\u0119puje miejsca b\u0142aganiu o lito\u015b\u0107, co wyra\u017ca trzykrotne przechodzenie nieust\u0119pliwego Allegro w wyciszone Piu lento. Spolaryzowane afekty bohaterki i jej \u201eemocjonalna niestabilno\u015b\u0107\u201d ka\u017c\u0105 wr\u00f3ci\u0107 pami\u0119ci\u0105 do arii i rond wokalnych Mozarta. Beethovenowska Deidamia jest wi\u0119c w jakim\u015b sensie m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 Donny Elwiry, Fiordiligi czy Vitelii. W Ah Perfido s\u0105 jednak elementy, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 dostrzec zapowiedzi p\u00f3\u017aniejszego wokalnego stylu Beethovena, gdzie mozaikowa zmienno\u015b\u0107 emocji ust\u0105pi miejsca konsekwentnemu i g\u0142\u0119bokiemu psychologizmowi.
\nPrawykonanie kompozycji odby\u0142o si\u0119 dopiero w roku 1805, w Lipsku, ale do historii przesz\u0142a o ponad trzy lata p\u00f3\u017aniejsza wiede\u0144ska prezentacja dzie\u0142a. Wykonawczyni\u0105 Ah Perfido mia\u0142a by\u0107 w\u00f3wczas Anna Milder \u2013 charyzmatyczna odtw\u00f3rczyni partii Leonory, kt\u00f3r\u0105 z powodu konfliktu z Beethovenem zast\u0105pi\u0142a niedo\u015bwiadczona Josephine Killitschgy. Wyst\u0119p stremowanej \u015bpiewaczki balansuj\u0105cej na granicy ataku nerwowego zosta\u0142 uznany za jedn\u0105 z najbardziej spektakularnych katastrof w dziejach wokalistyki i rzecz jasna nie przys\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 popularyzacji dzie\u0142a.
\nMarcin Gmys<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Scena i aria Ah Perfido na sopran i orkiestr\u0119 to wczesne dzie\u0142o Beethovena, kt\u00f3re umieszcza jego jak\u017ce na og\u00f3\u0142 rewolucyjn\u0105 sztuk\u0119 w zgo\u0142a odmiennym kontek\u015bcie. Wielka wokalna tradycja rodem z neapolita\u0144skiej opera seria nie wydawa\u0142a si\u0119 nigdy stanowi\u0107 jakiegokolwiek punktu odniesienia dla mistrza z Bonn. Tymczasem scena Ah perfido skomponowana do tekstu Pietra Metastasia \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=231"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":361,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions\/361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}