W chwili, gdy zdecydowa\u0142 si\u0119 skomponowa\u0107 Pasj\u0119 mia\u0142 Krzysztof Penderecki lat nie wiele ponad trzydzie\u015bci. Ostatnie pi\u0119\u0107 przynios\u0142o mu miejsce naczelne w nurcie nowej awangardy. Sta\u0142 za tym \u015bwiatowy sukces Trenu i spektakularne powodzenie serii dalszych partytur naznaczonych radykalnym sonoryzmem. I w tym momencie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 opu\u015bci\u0107 pole, na kt\u00f3rym odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo. Ekstremalne \u015brodki wyrazu zdobyte dotychczas postanowi\u0142 zu\u017cy\u0107 dla cel\u00f3w wy\u017cszych ni\u017c ekspresja dla ekspresji. Odwa\u017cy\u0142 si\u0119 przy tym, r\u00f3wnocze\u015bnie, zmierzy\u0107 z dwoma dalszymi wyzwaniami. Jako pierwszy z kompozytor\u00f3w cz\u0119\u015bci \u015bwiata rz\u0105dzonej przez komunist\u00f3w nie zawaha\u0142 si\u0119 podj\u0105\u0107 tematu sakralnego. I jako pierwszy kompozytor wieku XX-go odwa\u017cy\u0142 si\u0119 nawi\u0105za\u0107 do gatunku i genre\u2019u historycznego, kt\u00f3rego wzorzec idealny stanowi\u0142a Pasja wed\u0142ug \u015bw. Mateusza.
\nNale\u017cny ho\u0142d odda\u0142 Penderecki Bachowi, na tetrachordzie b-a-c-h opieraj\u0105c w znacznym stopniu struktur\u0119 dzie\u0142a (jedn\u0105 z dwu skal 12-tonowych). Bachowsk\u0105 form\u0119 pasyjnego oratorium wype\u0142ni\u0142 muzyk\u0105, w kt\u00f3rej melodyka chora\u0142u gregoria\u0144skiego, polifonia niderlandzka i faktura weneckich chori spezzati spotka\u0142y si\u0119 dla ekspresywnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z technik\u0105 dodekafoniczn\u0105, efektami aleatorycznymi i my\u015bleniem sonorystycznym.
\nPunktem wyj\u015bcia sta\u0142y si\u0119 s\u0142owa Ewangelii wed\u0142ug \u015bwi\u0119tego \u0141ukasza ukazuj\u0105ce m\u0119k\u0119 i \u015bmier\u0107 Chrystusa \u2013 mi\u0119dzy Ogr\u00f3jcem a Golgot\u0105 \u2013 dope\u0142nione i celnie skomentowane przez frazy wyj\u0119te z psalm\u00f3w (Miserere, In Te Domine speravi), hymn\u00f3w (Pange lingua) i pie\u015bni (Ecce lignum crucis), improperi\u00f3w (Popule meus) i sekwencji (Stabat Mater). W dwu aktach i dziesi\u0119ciu scenach wyrazi\u0142 wszystko to w spos\u00f3b, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce przy dobrym wykonaniu stajemy si\u0119 wprost uczestnikami ewangelicznej opowie\u015bci. \u201eChodzi\u0142o mi o to \u2013 wyja\u015bnia\u0142 kiedy\u015b kompozytor \u2013 aby nikt nie sta\u0142 z boku. Ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 wci\u0105gni\u0119ty przez \u00f3w t\u0142um pasyjny, turb\u0119, kt\u00f3ra domaga si\u0119 ukrzy\u017cowania Chrystusa, podobnie jak ka\u017cdego dotyczy Odkupienie\u201d.
\nPasj\u0119 skomponowa\u0142 Krzysztof Penderecki dla uczczenia 700-lecia katedry w M\u00fcnster, gdzie, w roku 1966 zosta\u0142a wykonana po raz pierwszy. Niemal od razu wzbudzi\u0142a rezonans \u017cywy i nieustaj\u0105cy, w spos\u00f3b naturalny i trwa\u0142y wpisuj\u0105c si\u0119 w rejestr niezaprzeczalnych arcydzie\u0142 muzyki naszych czas\u00f3w.
\nMieczys\u0142aw Tomaszewski<\/p>\n
Krzysztof Penderecki<\/b>
\nPassio et mors Domini nostri Iesu Christi secundum Lucam<\/p>\n
PARS I<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W chwili, gdy zdecydowa\u0142 si\u0119 skomponowa\u0107 Pasj\u0119 mia\u0142 Krzysztof Penderecki lat nie wiele ponad trzydzie\u015bci. Ostatnie pi\u0119\u0107 przynios\u0142o mu miejsce naczelne w nurcie nowej awangardy. Sta\u0142 za tym \u015bwiatowy sukces Trenu i spektakularne powodzenie serii dalszych partytur naznaczonych radykalnym sonoryzmem. I w tym momencie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 opu\u015bci\u0107 pole, na kt\u00f3rym odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo. Ekstremalne \u015brodki wyrazu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-p"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":226,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225\/revisions\/226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}