Mieczys\u0142aw Kar\u0142owicz (1876-1909)
\nRapsodia litewska op.11<\/b><\/p>\n
Rapsodia litewska powstawa\u0142a w okresie od kwietnia do ko\u0144ca listopada 1906 roku kolejno w Warszawie, Zakopanem i Lipsku. Prawykonanie dzie\u0142a odby\u0142o si\u0119 w Warszawie pod dyrekcj\u0105 Grzegorza Fitelberga, dwa tygodnie po \u015bmierci kompozytora \u2013 26 lutego 1909. Pierwodruk ukaza\u0142 si\u0119 z dat\u0105 1909 (faktycznie w 1910) jako koedycja berli\u0144skiej oficyny Alberta Stahla i warszawskiej Gebethnera i Wolffa, nak\u0142adem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.
\nObydwa autografy zosta\u0142y spalone przez hitlerowc\u00f3w wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 zbior\u00f3w tego\u017c Towarzystwa w czasie II wojny \u015bwiatowej. Ten sam los spotka\u0142 manuskrypty pozosta\u0142ych poemat\u00f3w Kar\u0142owicza. Cudem ocala\u0142a jedynie partytura Smutnej opowie\u015bci.
\nRapsodi\u0119 litewsk\u0105 zwyk\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 poematem symfonicznym, cho\u0107 sam jej tytu\u0142 jasno okre\u015bla gatunek dzie\u0142a. Sam tw\u00f3rca u\u017cywa\u0142 te\u017c nazwy \u201efantazja\u201d. Nie ma tu programu. Jedynie w li\u015bcie do Adolfa Chybi\u0144skiego z 24 XI1906 Kar\u0142owicz napisa\u0142: \u201eStara\u0142em si\u0119 zakl\u0105\u0107 w ni\u0105 ca\u0142y \u017cal, smutek i niewol\u0119 wiekuist\u0105 tego ludu, kt\u00f3rego pie\u015bni w mym dzieci\u0144stwie brzmia\u0142y\u201d. Dzieci\u0144stwo to up\u0142yn\u0119\u0142o w Wiszniewie, w powiecie \u015bwi\u0119cia\u0144skim, w guberni wile\u0144skiej. O stronach tych m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas w Polsce \u2013 Litwa. W rzeczywisto\u015bci zamieszkiwa\u0142a je pr\u00f3cz polskiej \u2013 g\u0142\u00f3wnie ludno\u015b\u0107 bia\u0142oruska.
\nUtw\u00f3r sk\u0142ada si\u0119 z 4 obraz\u00f3w. Pocz\u0105tkowe Allegro ben moderato zadziwia oryginalno\u015bci\u0105 ostinatowej faktury i zestawie\u0144 brzmieniowych, tworz\u0105cych pejza\u017c zamglony, ale pe\u0142en pulsuj\u0105cych w g\u0142\u0119bi, niewyt\u0142umaczalnych zjawisk. Pojawiaj\u0105cy si\u0119 tu temat wart jest symfonii. Lento przynosi autentyczn\u0105 melodi\u0119 bia\u0142orusk\u0105; materia\u0142 i spos\u00f3b opracowania przywodz\u0105 na my\u015bl Czajkowskiego. W kulminacji pojawia si\u0119 wyra\u017anie ludowy w\u0105tek o nieregularnej frazie (Allegretto pastorale). Dwa kolejne obrazy \u2013 rodzaj ko\u0142ysanki (Andante tranquillo) i taniec (Allegretto giocoso) \u2013 wyzyskuj\u0105 jeden temat w kontrastowych uj\u0119ciach. Apoteoza pocz\u0105tkowego tematu (tr\u0105bki i puzony) przywo\u0142uje reminiscencj\u0119 pierwszego obrazu, kt\u00f3ra ko\u0144czy dzie\u0142o w klimacie nieomal mistycznym.<\/p>\n
Maciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mieczys\u0142aw Kar\u0142owicz (1876-1909) Rapsodia litewska op.11 Rapsodia litewska powstawa\u0142a w okresie od kwietnia do ko\u0144ca listopada 1906 roku kolejno w Warszawie, Zakopanem i Lipsku. Prawykonanie dzie\u0142a odby\u0142o si\u0119 w Warszawie pod dyrekcj\u0105 Grzegorza Fitelberga, dwa tygodnie po \u015bmierci kompozytora \u2013 26 lutego 1909. Pierwodruk ukaza\u0142 si\u0119 z dat\u0105 1909 (faktycznie w 1910) jako koedycja berli\u0144skiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-219","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-k"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":220,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}