Joseph Haydn (1732-1809)
\nSymfonia D-dur nr 104<\/b><\/p>\n
Jest wiosna 1795 roku. 63-letni Haydn kre\u015bli na partyturze Symfonii D-dur s\u0142owa: \u201eDwunasta, jak\u0105 skomponowa\u0142em w Anglii\u201d. Po raz pierwszy by\u0142 tu w latach 1791-92. Johann Peter Salomon, dyrektor koncert\u00f3w abonamentowych wiedzia\u0142, \u017ce pozyska\u0142 najs\u0142ynniejszego kompozytora na \u015bwiecie. Haydn napisa\u0142 dla\u0144 6 symfonii i mn\u00f3stwo innych utwor\u00f3w. A teraz dope\u0142ni\u0142 kolejnej umowy. Wprawdzie koncerty abonamentowe zawieszono, ale 4 maja 1795 roku Symfonia D-dur zabrzmia\u0142a na jednym z serii koncert\u00f3w operowych. Triumf by\u0142 zupe\u0142ny.
\nKa\u017cda z 12 symfonii londy\u0144skich jest dzie\u0142em odr\u0119bnym, niepor\u00f3wnywalnym z tysi\u0105cami seryjnie pisanych w \u00f3wczesnej Europie symfonii, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to dotychczasowe dzie\u0142a samego Haydna. Inaczej ni\u017c tamte, \u201ekomnatowe\u201d \u2013 przeznaczone s\u0105 dla wielkich orkiestr wyst\u0119puj\u0105cych przed t\u0142umnie zgromadzon\u0105 publiczno\u015bci\u0105.
\n\u2219 Symfonia D-dur nr 104 wie\u0144czy t\u0119 galeri\u0119 arcydzie\u0142. Ju\u017c sam wst\u0119p do niej (Adagio) jest jak monumentalny portyk wiod\u0105cy przez trzy strefy \u015bwiat\u0142a i cienia ku wrotom \u015bwi\u0105tyni sztuki. Za nimi wznosi si\u0119 konstrukcja o idealnych proporcjach i przyjaznych kszta\u0142tach. Allegro bowiem, je\u015bli tylko nie jest grane zbyt szybko, wywiera wra\u017cenie powagi i rado\u015bci zarazem. Jego tematy s\u0105 naturalne i \u0142\u0105czy je wsp\u00f3lnota materii, jakby by\u0142y wyrze\u017abione z tego samego pnia.
\n\u2219 Andante \u2013 to temat z wariacjami. Temat ujmuje pi\u0119knem, wariacje zaskakuj\u0105 nieprzewidywalnym biegiem. Chwile zupe\u0142nej ciszy i gor\u0105ce wybuchy s\u0105 jak porywy serca, kt\u00f3re opar\u0142o si\u0119 staro\u015bci.
\n\u2219 Menuet \u2013 to kr\u00f3lestwo humoru o\u015bwietlone tysi\u0105cem barw. Temat, raz weso\u0142y, raz uroczysty, dyktuje taneczn\u0105 miar\u0119, kt\u00f3ra ju\u017c w chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej myli si\u0119 co krok. W Trio za\u015b poufn\u0105 atmosfer\u0119 m\u0105c\u0105 \u201euczone\u201d kontrapunkty, prowadz\u0105ce do wci\u0105\u017c nowych tonacji.
\n\u2219 Fina\u0142 (Allegro molto) jest arcydzie\u0142em, kt\u00f3re mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 tylko z fina\u0142em Symfonii Jowiszowej Mozarta. G\u0142\u00f3wny temat oparty na angielskiej piosence \u201eHot cross buns\u201d z ca\u0142\u0105 swoj\u0105 zamaszyst\u0105 rado\u015bci\u0105 przebija si\u0119 przez g\u0119stw\u0119 barwnych kontrapunkt\u00f3w \u2013 jest to w istocie mistrzowska konstrukcja polifoniczna. Temat drugi \u2013 to zdumiewaj\u0105ca zapowied\u017a hymnicznych zako\u0144cze\u0144, kt\u00f3rych pe\u0142no p\u00f3\u017aniej u Beethovena. Si\u0142a, rado\u015b\u0107, kunszt i – mimo wszystko – odrobina patosu. Oto wra\u017cenia, jakie pozostawia po sobie ostatnia z Haydnowskich symfonii.<\/p>\n
Maciej Negrey<\/b><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Joseph Haydn (1732-1809) Symfonia D-dur nr 104 Jest wiosna 1795 roku. 63-letni Haydn kre\u015bli na partyturze Symfonii D-dur s\u0142owa: \u201eDwunasta, jak\u0105 skomponowa\u0142em w Anglii\u201d. Po raz pierwszy by\u0142 tu w latach 1791-92. Johann Peter Salomon, dyrektor koncert\u00f3w abonamentowych wiedzia\u0142, \u017ce pozyska\u0142 najs\u0142ynniejszego kompozytora na \u015bwiecie. Haydn napisa\u0142 dla\u0144 6 symfonii i mn\u00f3stwo innych utwor\u00f3w. A […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-h"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":192,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions\/192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}