Ludwig van Beethoven (1770-1827)
\nSonata A-dur na fortepian i wiolonczel\u0119 op. 69<\/p>\n
Pi\u0119\u0107 sonat wiolonczelowych Beethovena powsta\u0142o w latach 1796-1815, kiedy w jego tw\u00f3rczo\u015bci dokonywa\u0142y si\u0119 zmiany stylistyczne prowadz\u0105ce do krystalizacji stylu indywidualnego. Ju\u017c samo przeznaczenie sonat \u201ena fortepian i wiolonczel\u0119\u201d by\u0142o aktem innowacji: Beethoven chcia\u0142 podkre\u015bli\u0107, i\u017c nie traktuje fortepianu jako instrumentu akompaniuj\u0105cego, lecz na r\u00f3wnych prawach z wiolonczel\u0105. \u015aladem tym poszed\u0142 Brahms, u kt\u00f3rego oba instrumenty sta\u0142y si\u0119 typowo romantycznymi przekazicielami \u201emowy uczu\u0107\u201d.
\nSonata A-dur na fortepian i wiolonczel\u0119 rodzi\u0142a si\u0119 w latach 1807-08, w bliskim s\u0105siedztwie Symfonii pastoralnej. Dedykowana zosta\u0142a baronowi Ignazowi Freiherrowi von Gleichensteinowi, wiolonczeli\u015bcie-amatorowi, przyjacielowi kompozytora. Beethoven skorzysta\u0142 w tej Sonacie z do\u015bwiadcze\u0144 J\u00f3zefa Haydna, dla kt\u00f3rego idea\u0142em kameralistyki sta\u0142a si\u0119 b\u0142yskotliwa konwersacja instrument\u00f3w, nakierowana na zgodn\u0105 wymian\u0119 my\u015bli i zdrowe wsp\u00f3\u0142zawodniczenie.
\n\u2219 Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza, Allegro ma non tanto, rozpoczyna si\u0119 od solowego \u015bpiewu wiolonczeli (dolce), od kt\u00f3rej fortepian przejmuje liryczny ton tematu czo\u0142owego. Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 u Beethovena zasad\u0105 dialektyki muzyka zmienia jednak swe oblicze na burzliwe (a-moll), aby powr\u00f3ci\u0107 do nastroju pogodnej liryki w drugim temacie (E-dur). Architektonika tej cz\u0119\u015bci wpisana zosta\u0142a w tradycyjny model sonatowy o uk\u0142adzie komponent\u00f3w: ekspozycja, przetworzenie z nowym \u015bpiewnym tematem, repryza i koda. Na tym modelu bazuje te\u017c fina\u0142 Sonaty.
\n\u2219 U podstaw dramaturgii Scherza. Allegro molto znalaz\u0142a si\u0119 opozycja tryb\u00f3w (dur-moll) i charakter\u00f3w. Tryb minorowy (a-moll) zwi\u0105zany zosta\u0142 z ostro (dzi\u0119ki synkopom) wyprofilowan\u0105 rytmik\u0105; tryb majorowy (A-dur) \u2013 sprz\u0119\u017cony z quasi-ludowym (burdony i ostinata w fortepianie) i quasi-hymnicznym wyrazem (melodia wiolonczeli).
\n\u2219 Liryczne Adagio cantabile (uj\u0119te z zgrabny okres muzyczny), kt\u00f3re jest wst\u0119pem do Allegro vivace, zapowiada romantyzm \u2013 epok\u0119 pie\u015bni. Beethoven porzuca jednak sfer\u0119 liryki, przechodz\u0105c do akcji muzycznej (pyszne chromatyzmy w przetworzeniu!), w kt\u00f3rej instrumenty czerpi\u0105 rado\u015b\u0107 z koncertowania, przypiecz\u0119towuj\u0105c porozumienie w brawurowej kodzie.<\/p>\n
Ma\u0142gorzata Janicka-S\u0142ysz<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ludwig van Beethoven (1770-1827) Sonata A-dur na fortepian i wiolonczel\u0119 op. 69 Pi\u0119\u0107 sonat wiolonczelowych Beethovena powsta\u0142o w latach 1796-1815, kiedy w jego tw\u00f3rczo\u015bci dokonywa\u0142y si\u0119 zmiany stylistyczne prowadz\u0105ce do krystalizacji stylu indywidualnego. Ju\u017c samo przeznaczenie sonat \u201ena fortepian i wiolonczel\u0119\u201d by\u0142o aktem innowacji: Beethoven chcia\u0142 podkre\u015bli\u0107, i\u017c nie traktuje fortepianu jako instrumentu akompaniuj\u0105cego, lecz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-135","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=135"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":346,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135\/revisions\/346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beethoven.org.pl\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}